10 \u015eubat 1922 tarihinde [T\u00fcrkiye] B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi’nde K\u00fcrdistan’\u0131n Muhtariyeti’ne Dair m\u00fczakere edilmi\u015f olan Kanun Tasar\u0131s\u0131’n\u0131n maddeleri:<\/p>\n
1 – [T\u00fcrkiye] B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi, medeniyetin icaplar\u0131 gere\u011fince K\u00fcrt milletinin ilerlemesini sa\u011flama hedefi do\u011frultusunda, K\u00fcrt milleti i\u00e7in kendi milli ananeleriyle ahenk i\u00e7inde bir muhtar idare kurma mesuliyetini \u00fczerine almaktad\u0131r.<\/p>\n
2 – Ekseriyetini K\u00fcrtlerin olu\u015fturdu\u011fu havali i\u00e7in, B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi’nin karar verece\u011fi \u015fekilde T\u00fcrk veya K\u00fcrt olabilecek bir m\u00fcfetti\u015fle birlikte bir Genel Vali, K\u00fcrt milletinin ileri gelenleri taraf\u0131ndan se\u00e7ilebilecektir.<\/p>\n
3 – B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi de Genel Vali se\u00e7ecektir. Bu ki\u015fi, tecr\u00fcbeli bir idareci olmal\u0131, \u015ferefli bir isim ve K\u00fcrt milletinin h\u00fcrmetini kazanm\u0131\u015f bir \u015fah\u0131s olmal\u0131.<\/p>\n
4 – Genel Vali \u00fc\u00e7 senelik bir m\u00fcddet i\u00e7in tayin edilecek; vazife m\u00fcddetinin bitiminde, [K\u00fcrt] Millet Meclisi taraf\u0131ndan, K\u00fcrt milletinin ekseriyeti eski Genel Vali’nin vazifede kalmas\u0131 arzusunda olmad\u0131k\u00e7a, yeni Genel Vali tayin edilecektir.<\/p>\n
5 – Genel Vali’nin K\u00fcrt veya T\u00fcrk olmas\u0131, B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi taraf\u0131ndan karara ba\u011flanabilirse de se\u00e7im do\u011frudan do\u011fruya K\u00fcrt Millet Meclisi taraf\u0131ndan yap\u0131lacakt\u0131r. Fakat Genel Vali, Genel Vali Vekili ve M\u00fcfetti\u015f tayini hususu Ankara H\u00fck\u00fcmeti’nin tasdikine sunulacakt\u0131r.<\/p>\n
6 – K\u00fcrt Millet Meclisi, Do\u011fu vilayetlerinde genel se\u00e7im yoluyla kurulacak, Meclis’in g\u00f6rev s\u00fcresi \u00fc\u00e7 sene olacakt\u0131r. Meclis, her sene 1 Mart’ta toplanacak ve faaliyet s\u00fcresi d\u00f6rt ay olacakt\u0131r. Ancak, Meclis, bu m\u00fcddet zarf\u0131nda g\u00fcndemindeki i\u015fleri tamamlayamayacak olursa, \u00fcye say\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011funun iste\u011fi \u00fczerine ve Genel Vali’nin tasdikiyle bu s\u00fcre uzat\u0131labilir.<\/p>\n
7 – Genel Meclis, Do\u011fu vilayetleri idaresinin gelir – gider b\u00fct\u00e7esini tetkik etmek ile sivil ve idari memurlar\u0131n kar\u0131\u015fm\u0131\u015f olduklar\u0131 haks\u0131zl\u0131klar\u0131 soru\u015fturma hakk\u0131na sahip olacakt\u0131r. Meclis, \u00fclkenin ilerlemesini ve refah\u0131n\u0131 ilgilendiren kesin kararlar\u0131 alabilecek ve bu kararlar\u0131n tamam\u0131, B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi’nin bilgisi i\u00e7in Ankara H\u00fck\u00fcmeti’ne iletilecektir.<\/p>\n
8 – B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi, Genel Vali ve K\u00fcrt Meclisi aras\u0131ndaki t\u00fcm anla\u015fmazl\u0131klarda karar mercii olacak ve her iki taraf da kararlar\u0131na uymakla mesul olacakt\u0131r.<\/p>\n
9 – Karma bir komisyon taraf\u0131ndan hudutlar\u0131n tesbitine ba\u011fl\u0131 olmak \u00fczere, K\u00fcrdistan idari b\u00f6lgesi, Van, Bitlis, Diyarbak\u0131r Vilayetleri ile Dersim sanca\u011f\u0131 ve mahdut kaza ve nahiyelerden m\u00fcrekkep olacakt\u0131r.<\/p>\n
10 – K\u00fcrdistan’\u0131n idaresine ili\u015fkin olarak, adli te\u015fkilat, \u00f6zel b\u00f6lgeler i\u00e7in mahalli kullan\u0131mlara ahenkli bir \u015fekilde kurulacakt\u0131r. Bu te\u015fkilat \u015fimdilik, ehliyetli memurlardan olu\u015facak ve yar\u0131s\u0131 T\u00fcrk ve yar\u0131s\u0131 K\u00fcrt olacakt\u0131r. T\u00fcrk memurlar\u0131n emeklili\u011fi halinde, yerlerine K\u00fcrt memurlar ge\u00e7ebilir.<\/p>\n
11 – Bu kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren, sava\u015fa katk\u0131 \u015feklinde veya ba\u015fka hi\u00e7bir \u015fekilde vergi istenmeyecektir. \u015eimdiye kadar mecburi olan b\u00fct\u00fcn mali katk\u0131lar, mahalli idarenin yetkisi dahilinde kald\u0131r\u0131lacak, vergiler y\u0131lda bir kez \u00f6denecektir. Vergiye tabi olacak net gelirlerin nispeti, Ankara B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi ve K\u00fcrt Millet Meclisi mebuslar\u0131ndan m\u00fcrekkep karma bir komisyon taraf\u0131ndan tesbit edilecektir.<\/p>\n
12 – Do\u011fu vilayetlerinde nizam\u0131 tesis etmek i\u00e7in bir jandarma kumandanl\u0131\u011f\u0131 tesis edilecektir. K\u00fcrt Meclisi, bu te\u015fkilat\u0131 idare edecek kanun haz\u0131rlamakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Fakat jandarma kuvvetlerinin genel kumandanl\u0131\u011f\u0131, bar\u0131\u015f tesis edilip isteyen herkes kendi \u00fclkesine d\u00f6n\u00fcnceye kadar k\u0131demli T\u00fcrk subaylar\u0131nn\u0131n idaresi alt\u0131nda olacakt\u0131r.<\/p>\n
13 – T\u00fcrk ordusunda bulunan b\u00fct\u00fcn K\u00fcrt subaylar\u0131 ve askeri, bar\u0131\u015f tesis edilip herkes kendi \u00fclkesine d\u00f6n\u00fcnceye kadar halihaz\u0131rdaki vazifelerini terk etmeyeceklerdir.<\/p>\n
14 – Bar\u0131\u015f\u0131n tesis edilmesinden itibaren, Harb – i Umuni’nin evvel ve sonra el koyulmu\u015f bulunulan t\u00fcm hayvan ve malzemelerinin k\u0131ymetinin takdiri ilk i\u015f olacak ve en ge\u00e7 oniki ay i\u00e7inde bedelleri \u00f6denecektir.<\/p>\n
15 – T\u00fcrk lisan\u0131 yaln\u0131zca K\u00fcrt Millet Meclisi, valilik hizmetleri ve H\u00fck\u00fcmet idaresinde kullan\u0131lacakt\u0131r. Ancak, okullarda K\u00fcrt lisan\u0131 ile \u00f6\u011frenim yap\u0131labilir ve Vali de kullan\u0131m\u0131n\u0131 te\u015fvik edebilir. Fakat bu, gelecekte K\u00fcrt lisan\u0131n\u0131n h\u00fck\u00fcmetin resmi lisan\u0131 olmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde bir talebe temel te\u015fkil etmemelidir.<\/p>\n
16 – K\u00fcrt Millet Meclisi’nin birinci vazifesi, hukuk ve t\u0131bbiye fak\u00fclteleri olan bir \u00fcniversite kurulmas\u0131 olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
17 – Genel Vali’nin tasdiki olmaks\u0131z\u0131n ve B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi ve Ankara H\u00fck\u00fcmeti’nin bilgisi haricinde K\u00fcrt Millet Meclisi taraf\u0131ndan hi\u00e7bir vergi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc getirilemez.<\/p>\n
18 – Ankara’da bulunan B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi ile isti\u015farede bulunmak ve r\u0131zas\u0131n\u0131 almaks\u0131z\u0131n hi\u00e7bir \u015fekilde imtiyaz verilemez.<\/p>\n
****<\/p>\n
10 \u015eubat 1922 G\u00fcnl\u00fc oturumda oylanan bu \u00f6zerklik \u00f6nergesi 64 red oyuna kar\u015f\u0131 373 milletvekilinin oyuyla kabul ediliyor.
\n[Mustafa Kemal, Eski\u015fehir – \u0130zmit Konu\u015fmalar\u0131 (1923), 3. bask\u0131, \u0130st. 1999, Kaynak Yay\u0131nlar\u0131, sf. 11]\n
Kaynak: Suat Parlar, K\u00fcrtler ve T\u00fcrkler, Ba\u011fdat Yay\u0131nlar\u0131, 1. bas\u0131m, Eyl\u00fcl 2005, \u0130stanbul, sayfa 634 – 636<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
10 \u015eubat 1922 tarihinde [T\u00fcrkiye] B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi’nde K\u00fcrdistan’\u0131n Muhtariyeti’ne Dair m\u00fczakere edilmi\u015f olan Kanun Tasar\u0131s\u0131’n\u0131n maddeleri: 1 – [T\u00fcrkiye] B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi, medeniyetin icaplar\u0131 gere\u011fince K\u00fcrt milletinin ilerlemesini sa\u011flama hedefi do\u011frultusunda, K\u00fcrt milleti i\u00e7in kendi milli ananeleriyle ahenk i\u00e7inde bir muhtar idare kurma mesuliyetini \u00fczerine almaktad\u0131r. 2 – Ekseriyetini K\u00fcrtlerin olu\u015fturdu\u011fu havali i\u00e7in, B\u00fcy\u00fck …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":892,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[41],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/891"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=891"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/891\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":897,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/891\/revisions\/897"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/892"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=891"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=891"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=891"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}