Futbol hi\u00e7bir zaman yaln\u0131zca futbol olmad\u0131.
Milyonlarca insan\u0131 ayn\u0131 anda sevindiren, \u00fczen, sokaklara d\u00f6ken, ortak bir heyecan etraf\u0131nda birle\u015ftiren b\u00f6ylesine b\u00fcy\u00fck bir toplumsal g\u00fcc\u00fcn siyasetin d\u0131\u015f\u0131nda kalmas\u0131 zaten d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Tarih boyunca \u00f6zellikle otoriter \/ fa\u015fisit ve s\u00f6m\u00fcrgeci rejimler futbolun bu g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6rd\u00fcler ve ondan yararland\u0131lar.
Franco \u0130spanyas\u0131 bunun en bilinen \u00f6rneklerinden biridir. Akademik ara\u015ft\u0131rmalar, Franco d\u00f6neminde futbolun ve televizyon arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kitlesel e\u011flencenin merkezi, birle\u015fik ve milliyet\u00e7i bir \u0130spanya kimli\u011fi yaratmak i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131; futbolun ayn\u0131 zamanda rejimin d\u0131\u015f d\u00fcnyadaki imaj\u0131na ve toplumsal kabul\u00fcne hizmet etti\u011fini ortaya koyuyor.
1978 D\u00fcnya Kupas\u0131’n\u0131 d\u00fczenleyen Arjantin askeri cuntas\u0131 da benzer bi\u00e7imde futbolun yaratt\u0131\u011f\u0131 mill\u00ee heyecan\u0131 hem \u00fclke i\u00e7inde hem d\u0131\u015far\u0131da rejimin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirmek amac\u0131yla kulland\u0131. D\u00f6neme ili\u015fkin akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar, cuntan\u0131n bas\u0131n ve propaganda mekanizmalar\u0131n\u0131 D\u00fcnya Kupas\u0131 etraf\u0131nda \u00f6zellikle harekete ge\u00e7irdi\u011fini g\u00f6steriyor.
Buradan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 gereken sonu\u00e7 \u015fudur:
\u0130ktidarlar\u0131n futbolu kullanabilmesi i\u00e7in mutlaka ma\u00e7 sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 belirlemesi gerekmez. Bazen \u00e7ok daha etkili olan, insanlar\u0131n umutlar\u0131n\u0131, \u00f6fkelerini, aidiyetlerini ve toplumsal enerjilerini futbol sahas\u0131na ta\u015f\u0131makt\u0131r. Bug\u00fcn Amedspor’a da biraz bu a\u00e7\u0131dan bakmak gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Amedspor s\u0131radan bir tak\u0131m de\u011fildir. \u00d6ncelikle bir ger\u00e7e\u011fin alt\u0131n\u0131 \u00e7izelim: Amedspor herhangi bir Anadolu futbol kul\u00fcb\u00fc gibi de\u011ferlendirilemez.
Amedspor y\u0131llar i\u00e7erisinde K\u00fcrt kimli\u011finin kamusal alandaki sembollerinden biri haline geldi. Kul\u00fcp ve taraftarlar\u0131 \u00fczerine yap\u0131lan akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar da Amedspor’un K\u00fcrt kimli\u011finin g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, aidiyet, dayan\u0131\u015fma ve ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 tepkiyle g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde \u00f6zde\u015fle\u015fti\u011fini ortaya koyuyor. Dolay\u0131s\u0131yla Amedspor taraftar\u0131n\u0131n tak\u0131m\u0131na duydu\u011fu ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmsemek do\u011fru de\u011fildir.
Tam tersine, bu ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n tarihsel ve toplumsal nedenleri vard\u0131r. Uzun y\u0131llar boyunca kimli\u011finin, dilinin ve sembollerinin d\u0131\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen insanlar\u0131n kendilerini temsil etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri bir tak\u0131m\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131ndan heyecan duymalar\u0131 son derece anla\u015f\u0131l\u0131rd\u0131r. Bug\u00fcn de Amedspor’un S\u00fcper Lig’deki ba\u015far\u0131s\u0131 K\u00fcrt toplumunun geni\u015f bir kesiminde ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir moral yaratm\u0131\u015f durumda.
20 Eyl\u00fcl 2026’da Be\u015fikta\u015f’\u0131 Diyarbak\u0131r’da 3-2 yenmesinin ard\u0131ndan Amedspor alt\u0131 ma\u00e7 sonunda 13 puana ula\u015ft\u0131 ve mill\u00ee araya S\u00fcper Lig lideri olarak girdi. \u0130\u015fte benim as\u0131l tart\u0131\u015fmak istedi\u011fim mesele tam burada ba\u015fl\u0131yor.
Tehlikeli yan\u0131lg\u0131: Futboldaki ba\u015far\u0131y\u0131 siyasal zafer sanmak. Amedspor’un ba\u015far\u0131s\u0131 K\u00fcrt toplumunda giderek ba\u015fka bir anlam kazanmaya ba\u015flad\u0131. Sanki Amedspor’un \u0130stanbul’un b\u00fcy\u00fck kul\u00fcplerini yenmesi, ligin zirvesine \u00e7\u0131kmas\u0131 ve T\u00fcrkiye futbolunun merkezine yerle\u015fmesi, K\u00fcrtlerin ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 kazand\u0131\u011f\u0131 siyasal bir mevziymi\u015f gibi alg\u0131lanabiliyor. Bence \u00fczerinde en fazla d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken nokta budur.
\u00c7\u00fcnk\u00fc burada ciddi bir kavram kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r… Amedspor’un Be\u015fikta\u015f’\u0131 yenmesi, K\u00fcrt sorununun \u00e7\u00f6z\u00fclmesi de\u011fildir. Amedspor’un Galatasaray’\u0131 veya Fenerbah\u00e7e’yi yenmesi, K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n siyasal haklar\u0131n\u0131n geni\u015fledi\u011fi anlam\u0131na gelmez. Amedspor’un T\u00fcrkiye \u015fampiyonu olmas\u0131 bile bir halk\u0131n siyasal stat\u00fcs\u00fcnde, dil haklar\u0131nda, demokratik temsilinde veya kendi gelece\u011fine ili\u015fkin karar mekanizmalar\u0131nda otomatik olarak bir de\u011fi\u015fiklik yaratmaz.
Futboldaki ba\u015far\u0131 bir spor etkinli\u011finin ba\u015far\u0131s\u0131d\u0131r. Bunun yaratt\u0131\u011f\u0131 moral k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmemelidir; fakat moral ile siyasal kazan\u0131m birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r.
As\u0131l yan\u0131lg\u0131 burada ba\u015fl\u0131yor. Bir halk, kendi tak\u0131m\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 kendi siyasal \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesinin ba\u015far\u0131s\u0131 gibi g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, futbol ger\u00e7ek sorunlar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilir. Ve tarih bize g\u00f6steriyor ki iktidarlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan en kullan\u0131\u015fl\u0131 toplumsal mekanizmalardan biri tam da budur.
Yasaklamak yerine sahiplenmek:
Bir toplumsal hareketi etkisizle\u015ftirmenin tek yolu onu yasaklamak de\u011fildir.
Bazen yasaklanan bir sembol daha fazla g\u00fc\u00e7lenir. Bazen bask\u0131 g\u00f6ren bir kimlik daha fazla dayan\u0131\u015fma yarat\u0131r.
Bu nedenle iktidarlar\u0131n ba\u015fka bir y\u00f6ntemi daha vard\u0131r:
Sistemin i\u00e7ine almak. Normalle\u015ftirmek. Ehlile\u015ftirmek. Siyasal i\u00e7eri\u011fini azaltmak. Ve sonunda kendisi i\u00e7in tehdit olmaktan \u00e7\u0131karmak. D\u00fcn d\u0131\u015flanan bir sembol bug\u00fcn kabul edilebilir hale getirilebilir. D\u00fcn \u201csak\u0131ncal\u0131\u201d g\u00f6r\u00fclen bir isim bug\u00fcn televizyon ekranlar\u0131n\u0131n vazge\u00e7ilmez unsuru olabilir. D\u00fcn deplasmanlarda sorun olarak g\u00f6r\u00fclen Amedspor, yar\u0131n T\u00fcrk futbolunun \u201crenklerinden biri\u201d olarak sunulabilir.
Bunun tek ba\u015f\u0131na k\u00f6t\u00fc bir geli\u015fme oldu\u011funu s\u00f6ylemiyorum. Sorulmas\u0131 gereken ba\u015fka bir \u015feydir:
Bu kabul, e\u015fitli\u011fin sonucu mudur; yoksa siyasal taleplerin futbol alan\u0131na hapsedilmesinin ba\u015flang\u0131c\u0131 m\u0131d\u0131r? \u201cBak\u0131n, art\u0131k sorun yok !\u201d Entegrasyon siyasetinin en g\u00fc\u00e7l\u00fc s\u00f6ylemlerinden biri \u015fudur: \u201cBak\u0131n, art\u0131k sizi d\u0131\u015flam\u0131yoruz.\u201d
\u201cTak\u0131m\u0131n\u0131z S\u00fcper Lig’de.\u201d
\u201cMa\u00e7lar\u0131n\u0131z televizyonda.\u201d
\u201cDiyarbak\u0131r’da b\u00fcy\u00fck tak\u0131mlar\u0131 yeniyorsunuz.\u201d
\u201cDemek ki art\u0131k ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yok.\u201d
\u0130\u015fte futbol bu noktada son derece g\u00fc\u00e7l\u00fc bir siyasal vitrine d\u00f6n\u00fc\u015febilir ve malesef d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. Amedspor’un y\u00fckseli\u015fi bir s\u00fcre sonra \u015fu mesaj\u0131n \u00fcretilmesi i\u00e7in kullan\u0131labilir: \u201cK\u00fcrtler art\u0131k sistemin i\u00e7erisindedir; dolay\u0131s\u0131yla ortada \u00e7\u00f6z\u00fclecek temel bir K\u00fcrt meselesi kalmam\u0131\u015ft\u0131r.\u201d
Bana g\u00f6re \u00fczerinde dikkatle durulmas\u0131 gereken ihtimal budur. \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u00fclt\u00fcrel g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck ile siyasal e\u015fitlik ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir. Bir K\u00fcrt\u00e7e \u015fark\u0131n\u0131n stadyumda \u00e7alabilmesi ile K\u00fcrt meselesinin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir. Trib\u00fcnlerde K\u00fcrt kimli\u011finin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmas\u0131 ile bir halk\u0131n siyasal taleplerinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 da ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir. Futbol bunlar\u0131n yerine ge\u00e7irilmeye ba\u015flan\u0131yorsa, ba\u015far\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclen \u015fey zamanla bir entegrasyon mekanizmas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015febilir.
Peki Amedspor devlet taraf\u0131ndan \u015fampiyon mu yap\u0131l\u0131yor?
Burada dikkatli olmak gerekir. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti devletinin, h\u00fck\u00fcmetin veya T\u00fcrkiye Futbol Federasyonu’nun Amedspor’u bilin\u00e7li bi\u00e7imde \u015fampiyon yapmak amac\u0131yla ma\u00e7 sonu\u00e7lar\u0131na m\u00fcdahale etti\u011fini g\u00f6sterecek do\u011frulanm\u0131\u015f bir kan\u0131t ortaya konulmu\u015f de\u011fildir. Bu nedenle b\u00f6yle bir \u015feyi bug\u00fcn kesin bir ger\u00e7ek olarak s\u00f6ylemek do\u011fru olmaz. Ancak bunu yapmad\u0131klar\u0131 veya yapmayacaklar\u0131 anlam\u0131na da gelmez. Fakat mesele yaln\u0131zca ma\u00e7lar\u0131n sonucuna m\u00fcdahale edilip edilmedi\u011fi de\u011fildir.
As\u0131l siyasal mesele \u015fudur: Amedspor’un y\u00fckseli\u015fi hangi toplumsal anlat\u0131n\u0131n i\u00e7ine yerle\u015ftiriliyor? Bu ba\u015far\u0131 K\u00fcrtlerin kendi kimli\u011fini daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde ifade etmesine mi hizmet edecek? Yoksa zaman i\u00e7inde \u201cT\u00fcrkiye’nin ortak ba\u015far\u0131s\u0131\u201d, \u201ckarde\u015fli\u011fin zaferi\u201d, \u201csorunlar\u0131n a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6stergesi\u201d gibi bir devlet s\u00f6yleminin par\u00e7as\u0131 haline mi getirilecek? Bu durumu yads\u0131mak s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fi ve fa\u015fizmi anlamamak demektir.
Bunu bug\u00fcnden bunu kestirmek hi\u00e7 de abart\u0131 de\u011fildir.
Tarihsel deneyimler nedeniyle bu ihtimali sorgulamak gerekir. Amedspor sevilsin; fakat ger\u00e7ekli\u011fin yerine konulmas\u0131n. Benim \/ bizim itiraz\u0131m\u0131z insanlar\u0131n Amedspor’u sevmesine de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n
Amedspor kazans\u0131n.
\u015eampiyon da olsun.
K\u00fcrt gen\u00e7leri trib\u00fcnleri doldursun.
Amed’in ad\u0131 d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt yan\u0131nda duyulsun.
Bunlar\u0131n hi\u00e7birinde sorun yoktur.
Fakat futbol sevgisi, halk\u0131n kendi ger\u00e7ek sorunlar\u0131n\u0131 g\u00f6rmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7memelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc hi\u00e7bir \u015fampiyonluk bir halk\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yerine ge\u00e7emez.
Hi\u00e7bir kupa siyasal haklar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 de\u011fildir. Hi\u00e7bir lig liderli\u011fi e\u015fitli\u011fin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc de\u011fildir. Ve hi\u00e7bir futbol zaferi, tarihsel ve siyasal sorunlar\u0131 kendili\u011finden ortadan kald\u0131rmaz. Amedspor’un ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 sevincin en b\u00fcy\u00fck tehlikesi, bu sevincin kendisi de\u011fildir. Tehlike, bu sevincin \u201cbiz kazan\u0131yoruz, demek ki sorunlar\u0131m\u0131z da \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcyor\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesine d\u00f6n\u00fc\u015fmesidir. \u0130\u015fte bu b\u00fcy\u00fck bir yan\u0131lg\u0131 olur.Amedspor bir direni\u015f ve kimlik sembol\u00fc olarak do\u011fmu\u015fsa, onun ger\u00e7ek anlam\u0131n\u0131 koruman\u0131n yolu futbol sahas\u0131ndaki ba\u015far\u0131y\u0131 siyasal ger\u00e7ekli\u011fin yerine koymamak olmal\u0131d\u0131r.
Bug\u00fcn as\u0131l sorulmas\u0131 gereken soru \u015fudur: Amedspor y\u00fckselirken K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n siyasal bilinci de mi y\u00fckseliyor, yoksa b\u00fct\u00fcn dikkat yava\u015f yava\u015f doksan dakikal\u0131k ma\u00e7lara m\u0131 hapsediliyor? Bu sorunun cevab\u0131n\u0131 skor tabelas\u0131nda bulamayaca\u011f\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc futbol sahas\u0131nda \u00fc\u00e7 puan kazanabilirsiniz. Ama bir halk\u0131n tarihsel, demokratik ve siyasal haklar\u0131n\u0131n hesab\u0131 puan cetveliyle tutulmaz. Buna ra\u011fmen Amedspor’ un ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 selaml\u0131yoruz; Amedspor’u ba\u015far\u0131lar\u0131ndan dolay\u0131 kutluyoruz ve ba\u015far\u0131lar\u0131na seviniyoruz. Ba\u015far\u0131lar\u0131n devam\u0131n\u0131 diliyoruz.
29 Eyl\u00fcl 2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Futbol hi\u00e7bir zaman yaln\u0131zca futbol olmad\u0131.Milyonlarca insan\u0131 ayn\u0131 anda sevindiren, \u00fczen, sokaklara d\u00f6ken, ortak bir heyecan etraf\u0131nda birle\u015ftiren b\u00f6ylesine b\u00fcy\u00fck bir toplumsal g\u00fcc\u00fcn siyasetin d\u0131\u015f\u0131nda kalmas\u0131 zaten d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Tarih boyunca \u00f6zellikle otoriter \/ fa\u015fisit ve s\u00f6m\u00fcrgeci rejimler futbolun bu g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6rd\u00fcler ve ondan yararland\u0131lar.Franco \u0130spanyas\u0131 bunun en bilinen \u00f6rneklerinden biridir. Akademik ara\u015ft\u0131rmalar, Franco d\u00f6neminde futbolun …<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":5810,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[114,43,113,59,54,116,58,57,41,42,111,55,112,61],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5809"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5809"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5809\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5814,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5809\/revisions\/5814"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5810"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5809"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5809"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5809"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}