{"id":5714,"date":"2026-06-19T00:27:52","date_gmt":"2026-06-18T22:27:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/?p=5714"},"modified":"2026-06-19T00:27:53","modified_gmt":"2026-06-18T22:27:53","slug":"kuert-ulusal-sorununun-demokratik-coezuemue-hamit-baldemir","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/?p=5714","title":{"rendered":"K\u00dcRT ULUSAL SORUNUNUN DEMOKRAT\u0130K \u00c7\u00d6Z\u00dcM\u00dc! Hamit Baldemir"},"content":{"rendered":"\n

<\/strong>Bug\u00fcn K\u00fcrt sorununun demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc \u00e7e\u015fitli \u00e7evreler taraf\u0131ndan tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. S\u00f6m\u00fcrgeci devlet akl\u0131, sorunu bir g\u00fcvenlik ve ter\u00f6r meselesi olarak ele almakta ve g\u00fcvenlik\u00e7i bir yakla\u015f\u0131m benimsemektedir. Di\u011fer taraftan baz\u0131 \u00e7evreler ise bu s\u00fcreci \u201cBar\u0131\u015f ve Demokratik Entegrasyon\u201d olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r.
Devletin sorunu yaln\u0131zca bir ter\u00f6r sorunu olarak g\u00f6rmesi, \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretme kapasitesinden yoksundur. \u00d6te yandan \u201cbar\u0131\u015f ve demokratik entegrasyon\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131 da K\u00fcrt ulusunun T\u00fcrk ulusuna entegrasyonunu \u00f6ng\u00f6rmektedir. Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n, K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n ulusal varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tasfiye etme sonucunu do\u011furacakt\u0131r. Bu projenin ba\u015fka bir \u00f6zelli\u011fi yoktur. Malesef, K\u00fcrt ulusal varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tasviyesini ama\u00e7lamaktad\u0131r.
Oysa K\u00fcrt sorunu bir ter\u00f6r ya da asayi\u015f meselesi de\u011fildir. Sorun; tarihsel, ekonomik, siyasal, toplumsal, k\u00fclt\u00fcrel ve ulusal boyutlar\u0131 bulunan \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir sorundur. Bir sorunun \u00e7\u00f6z\u00fclebilmesi i\u00e7in \u00f6ncelikle onun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul edilmesi gerekir. Nas\u0131l ki bir hastal\u0131\u011f\u0131n tedavisi do\u011fru te\u015fhisle ba\u015fl\u0131yorsa, K\u00fcrt sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc de \u00f6ncelikle sorunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde kabul edilmesini gerektirir.
E\u011fer demokratik bir \u00e7\u00f6z\u00fcmden s\u00f6z edilecekse, bunun nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi ve hangi ilkeler \u00fczerine kurulaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, konuya ili\u015fkin d\u00fc\u015f\u00fcncelerimi ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m.
Soruna ili\u015fkin yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131n daha iyi anla\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in \u00f6ncelikle uluslar\u0131n kendi kaderini tayin hakk\u0131na k\u0131saca de\u011finmekte yarar g\u00f6r\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n

Uluslar\u0131n Kendi Kaderini Belirleme Hakk\u0131
<\/strong>Ulusal sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde temel demokratik ilkelerden biri, halklar\u0131n kendi gelecekleri hakk\u0131nda s\u00f6z sahibi olmas\u0131d\u0131r. Demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm, burjuva sistem s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde dahi olsa, halklar\u0131n kendi kaderlerini belirleme hakk\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Halklar\u0131n \u00f6zg\u00fcr iradeleriyle kabul ettikleri stat\u00fc \u00e7er\u00e7evesinde siyasal ve anayasal e\u015fitlik temel bir ilkedir.
Bunun nas\u0131l uygulanaca\u011f\u0131 ise farkl\u0131 siyasal g\u00f6r\u00fc\u015fler aras\u0131nda tart\u0131\u015fma konusu olabilir. \u00c7\u00f6z\u00fcm bi\u00e7imi, demokratik bir ortamda, bask\u0131 ve zorlamadan uzak, e\u015fit ko\u015fullarda y\u00fcr\u00fct\u00fclecek m\u00fczakereler sonucunda belirlenmelidir. Bu t\u00fcr m\u00fczakereler sava\u015f ko\u015fullar\u0131nda da ger\u00e7ekle\u015febilir; ancak her durumda g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin e\u015fit ko\u015fullarda ve ger\u00e7ek taraflar aras\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi esast\u0131r.

K\u00fcrt sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc yaln\u0131zca ulusal haklar\u0131n tan\u0131nmas\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda emek-sermaye \u00e7eli\u015fkisini, toplumsal e\u015fitli\u011fi, emek\u00e7ilerin demokratik ve siyasal haklar\u0131n\u0131, kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve inan\u00e7 topluluklar\u0131 \u00fczerindeki bask\u0131lar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 da i\u00e7ermektedir.
Sadece ulusal taleplerin kar\u015f\u0131lanmas\u0131, sorunun demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan tek ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fildir. Demokratik olmayan bir d\u00fczende de baz\u0131 ulusal talepler kabul edilebilir. Ancak bu durum, s\u00f6m\u00fcrgeci sistemi demokratikle\u015ftirmez. Bu nedenle K\u00fcrt ulusal sorununun yaln\u0131zca ulusal boyutunun mevcut sistem i\u00e7erisinde \u00e7\u00f6z\u00fclmesi, tek ba\u015f\u0131na T\u00fcrkiye\u2019ye veya K\u00fcrdistan\u2019a demokrasi getirmez.
Buna kar\u015f\u0131l\u0131k T\u00fcrkiye\u2019nin demokratikle\u015fmesi, Kuzey K\u00fcrdistan\u2019daki ulusal sorunun demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. Ancak K\u00fcrt ulusal sorunu \u00e7\u00f6z\u00fclmeden de T\u00fcrkiye\u2019nin tam anlam\u0131yla demokratikle\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu nedenle ulusal sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ile demokratikle\u015fme s\u00fcreci birbirini kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak etkileyen ve tamamlayan s\u00fcre\u00e7lerdir.
\u201cHalklar\u0131n karde\u015fli\u011fi\u201d s\u00f6ylemi ilk bak\u0131\u015fta demokratik ve insanc\u0131l g\u00f6r\u00fcnmektedir. Ancak bu s\u00f6ylem \u00e7o\u011fu zaman somut siyasal ve toplumsal i\u00e7erikten yoksun bi\u00e7imde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Egemen s\u0131n\u0131flar da \u00e7e\u015fitli d\u00f6nemlerde \u201ckarde\u015flik\u201d s\u00f6ylemini kendi politikalar\u0131n\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131rmak amac\u0131yla g\u00fcndeme getirebilmektedir.
Ger\u00e7ek anlamda halklar\u0131n karde\u015fli\u011fi ancak \u00f6zg\u00fcr iradeye dayal\u0131 ili\u015fkiler temelinde m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Bir halk\u0131n iradesinin bask\u0131 alt\u0131nda tutuldu\u011fu ve s\u00f6m\u00fcrgeci tahakk\u00fcm\u00fcn s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ko\u015fullarda karde\u015flikten s\u00f6z etmek g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Halklar\u0131n karde\u015fli\u011fi, e\u015fitlik ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck temelinde anlam kazan\u0131r.
Bu nedenle K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n ulusal demokratik haklar\u0131na kavu\u015fmas\u0131 ve kendi gelece\u011fi \u00fczerinde s\u00f6z sahibi olmas\u0131, halklar aras\u0131ndaki g\u00f6n\u00fcll\u00fc birliktelik ve karde\u015flik fikrinin somut bir i\u00e7erik kazanmas\u0131n\u0131n \u00f6n ko\u015fullar\u0131ndan biridir.
Uluslar\u0131n Kendi Kaderini Belirleme Hakk\u0131
<\/strong>Ulusal sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde temel demokratik ilkelerden biri halklar\u0131n kendi gelecekleri hakk\u0131nda s\u00f6z sahibi olmas\u0131d\u0131r. Demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm;\u00a0 burjuva sistem i\u00e7inde de olsa halklar\u0131n kendi kaderini belirme hakk\u0131n\u0131 i\u00e7erir. \u00d6zg\u00fcr iradesiyle kabul etti\u011f stat\u00fcde siyaasal ve anayasal e\u015fitlik temeldir. Ancak bunun nas\u0131l uygulanaca\u011f\u0131 farkl\u0131 siyasal g\u00f6r\u00fc\u015fler aras\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131labilir bir durumdur. \u00c7\u00f6z\u00fcm bi\u00e7imi demokratik\u00a0 bir ortamda; bask\u0131 ve zorlama olmadan e\u015fit \u015fartlarda m\u00fczakere edilmelidir. Bu t\u00fcr m\u00fczakereler ve anla\u015fmalar sava\u015f\u0131n s\u0131cak ortam\u0131nda da ger\u00e7ekle\u015febilir ancak her iki durumda da m\u00fczakere e\u015fit ko\u015fullarda ve ger\u00e7ek taraflarla ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcrt sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc yaln\u0131zca ulusal haklar\u0131n tan\u0131nmas\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda; emek\u00e7ilerin sermayeye kar\u015f\u0131 m\u00fccadelesini, toplumsal e\u015fitli\u011fi, emek\u00e7ilerin s\u0131n\u0131f temelli demokratik ve politik haklar\u0131n\u0131, kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, inan\u00e7 topluluklar \u00fczerindeki bask\u0131n\u0131n kaldr\u0131lmas\u0131n\u0131 ve ekolojik sorunlar\u0131 da i\u00e7erir. Sadece ulusal telepler sorunun demokratik es ge\u00e7er. Ve sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc eksik kal\u0131r. Demokratik olmayan bir d\u00fczende de ulusal talepler kabul edilebilir.\u00a0 Ulusal y\u00f6n\u00fcn\u00fcn burjva \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc s\u00f6m\u00fcrgeci sistemi demokratikle\u015ftirmez. Bu nedenle, bug\u00fcnk\u00fc T.C sisteminde K\u00fcrt ulusal sorunun ulusal y\u00f6n\u00fcn\u00fcn \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, T\u00fcrkiye’ye demokrasi getirmez. K\u00fcrdistan’a da demokrasi getirmez. Ba\u015fka bir anlat\u0131mla, yaln\u0131z ulusal y\u00f6n\u00fcn\u00fcn mevcut sistem i\u00e7inde \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc demokrasi \u00fcretmez. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k T\u00fcrkiye’ nin demokratikle\u015fmesi,\u00a0 Kuzey K\u00fcrdistan’da ulusal sorunun demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00fcretir. Ne var ki, K\u00fcrt ulusal sorunu \u00e7\u00f6z\u00fclmeden de T\u00fcrkiye’ye demokrasi gelmez. Ancak ulusal y\u00f6n\u00fcn \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc T\u00fcrkiye’de demokratikle\u015fmenin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7ar. T\u00fcrkiye demokrasi m\u00fccadeles esas olarak T\u00fcrkiye devrimci demokratik g\u00fc\u00e7lerin g\u00f6revidir. K\u00fcrdistan halk\u0131n\u0131n burada g\u00f6revi; sadece enternasyonalist destek ve dayan\u0131\u015fma ile s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r.
Halklar\u0131n karde\u015fli\u011fi arg\u00fcman\u0131na delince; bu slogan veya arg\u00fcman kula\u011fa ho\u015f geliyor. Hatta \u00e7ok demokratik, enternasyonalist ve insanc\u0131l geliyor. Bu slogan\u0131 sadece ”sosyalistler” g\u00fcndemle\u015ftirmiyor. Egemeneler de s\u0131k\u0131\u015f\u0131nca ”karde\u015fiz” gibi arg\u00fcmanlar\u0131 s\u0131k s\u0131k kullan\u0131yor. Egemenlerinki tam bir demogojidir. Di\u011fer taraftan ”sosyalistler”in halklar\u0131n karde\u015fli\u011fi de soyut bir slogand\u0131r; ulusal ve s\u0131n\u0131fsal kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmayan bir burvuva s\u00f6ylemdir. Hatta sosyal \u015f\u00f6ven yakla\u015f\u0131m\u0131 gizleme \u00e7abas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc nas\u0131l ki, i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7iler burjuvazi ile karde\u015f olamazlarsa; nas\u0131l ki, bunun ekonomik ve sosyal kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoksa; ezen ulus ile ezilen ulus da karde\u015f olamaz. Halklar\u0131n karde\u015fli\u011fi g\u00f6n\u00fcll\u00fc ve \u00f6zg\u00fcr iradeyle olur. Yani iki halk ba\u011f\u0131ms\u0131z ise ve \u00f6zg\u00fcr iradeleriyle birlikte olmaya ya da karde\u015f olmaya karar verebilir. Ama biri s\u00f6m\u00fcrge di\u011feri s\u00f6m\u00fcrgeci iki halk karde\u015f olamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunun nesnel kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktur. Birinin iradesi elinde al\u0131nm\u0131\u015f ve s\u00f6m\u00fcrgeci tahakk\u00fcm alt\u0131ndad\u0131r. \u00d6zg\u00fcr de\u011fildir. Burada bir karde\u015flik \u00e7\u0131kmaz. Ne zaman K\u00fcrt halkk\u0131 kendi kaderini eline ald\u0131ysa ve ulusal demokratik taleplerine kavu\u015ftuysa; o zaman ”halklar\u0131n karde\u015fli\u011fi” bir anlam ifade eder. Aksi taktirde demogojiden ibaret bir s\u00f6ylemdir, halklar\u0131n karde\u015fli\u011fi. Birde, ”ortak d\u00fc\u015fman ve anti emperyalist” arg\u00fcmanlar\u0131 da sorunu man\u00fcp\u00fcle eden reel kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmayan bir d\u00fc\u015f\u00fcncedir. Hedef \u015fa\u015f\u0131rtmad\u0131r. S\u00f6m\u00fcrgecili\u011fe katr\u015f\u0131 olmak ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na anti emperyalistliktir. Bunu g\u00f6rmezden gelmek ve yok saymak ; anti emperyalistli\u011fi ABD emperyalizmine kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleye s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmak sadece bir altmacad\u0131r. Ulusal hareket burjuva \u00f6nderlikli de olsa… Ancak uluslar\u0131n kendi kaderini tayin etme m\u00fccadelei me\u015fru ve hakl\u0131k bir m\u00fccadeledir. Bu m\u00fccadeleyi kom\u00fcnistler \u015farts\u0131z destekler. S\u00f6m\u00fcrge ulusun kom\u00fcnistlerinin de g\u00f6revi ulusal m\u00fccadeleyi amas\u0131z ve fakats\u0131z desteklemek ve \u00f6nderli\u011fi elege\u00e7irmek i\u00e7in m\u00fccadele etmektir. \u00c7\u00f6z\u00fcm demokratik yol ve y\u00f6ntemlerle \u00e7\u00f6z\u00fclebilecekse, kom\u00fcnistler bunu tered\u00fcts\u00fcz destekler.
Toparlarsak, K\u00fcrt sorununun demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc; ink\u00e2r ve \u00e7at\u0131\u015fma politikalar\u0131n\u0131n terk edilmesini, diyalog, m\u00fczakere ve demokratik uzla\u015f\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn geli\u015ftirilmesini gerektirir. Bu da; sorunun kabul edilmesinden,
ulusal ve demokratik haklar\u0131n geni\u015fletilmesinden; en asgarisinden, anadil ve k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131n g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131ndan; yerel demokrasinin g\u00fc\u00e7lendirilmesinden; anti demokratik uygulama ve yasalar\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lmas\u0131ndan ge\u00e7er.
Ger\u00e7ek demokrasi, farkl\u0131 halklar\u0131n ve kimliklerin e\u015fit, \u00f6zg\u00fcr ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc birlikteli\u011fi \u00fczerine kurulabilir. Kal\u0131c\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm ancak adalet, e\u015fitlik, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve halklar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131s\u0131 temelinde m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r.
Ulusal Kimli\u011finin Tan\u0131nmas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn ilk \u015fart\u0131, K\u00fcrt sorununun resmen kabul edilmesidir. Sorunun ink\u00e2r edildi\u011fi ko\u015fullarda kal\u0131c\u0131 ve ger\u00e7ek\u00e7i bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretilemez. Bu nedenle devlet, siyasal partiler, demokratik kurumlar ve K\u00fcrt halk\u0131n\u0131 temsil eden g\u00fc\u00e7ler aras\u0131nda e\u015fit ko\u015fullara dayal\u0131 bir diyalog ve m\u00fczakere zemini olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7te taraflar\u0131n birbirlerini me\u015fru muhatap olarak kabul etmeleri b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Sorunun tarihsel k\u00f6kenleri ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131, ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fanan hak ihlalleriyle y\u00fczle\u015filmeli ve demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm do\u011frultusunda ortak bir irade ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Kal\u0131c\u0131 bar\u0131\u015f ancak m\u00fczakere ve demokratik uzla\u015f\u0131 temelinde sa\u011flanabilir.
Bunun i\u00e7in demokratik ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir siyasal iklimin olu\u015fturulmas\u0131 zorunludur. Sorunun daha az sanc\u0131l\u0131 bir \u015fekilde \u00e7\u00f6z\u00fclebilmesi ve \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcrecinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 ilerleyebilmesi buna ba\u011fl\u0131d\u0131r. Sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc yaln\u0131zca kapal\u0131 kap\u0131lar ard\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen g\u00f6r\u00fc\u015fmelerle sa\u011flanamaz. Ayn\u0131 \u015fekilde, sorunun etraf\u0131ndan dolanarak genel ve soyut s\u00f6ylemlerle de \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretilemez. \u00d6ncelikle sorunun somut ve nesnel ger\u00e7ekli\u011fi ortaya konulmal\u0131, ard\u0131ndan toplum \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcrecine psikolojik, sosyal ve siyasal a\u00e7\u0131dan haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r.
Bu kapsamda kutupla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 dil terk edilmeli, bar\u0131\u015f k\u00fclt\u00fcr\u00fc geli\u015ftirilmelidir. Medyan\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 dil demokratikle\u015ftirilmeli, ”halklar\u0131n karde\u015fli\u011fi” ve e\u015fitli\u011fi s\u00f6ylemi soyut bir slogan olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131larak somut i\u00e7erik kazanmal\u0131d\u0131r. Demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm temelinde yeni bir toplumsal atmosfer yarat\u0131lmal\u0131d\u0131r.
Bar\u0131\u015f yaln\u0131zca silahlar\u0131n susmas\u0131 anlam\u0131na gelmez. Ayn\u0131 zamanda toplumun farkl\u0131 kesimlerinin yeniden birbirine g\u00fcven duymas\u0131n\u0131 da i\u00e7erir. \u00d6zellikle Kuzey K\u00fcrdistan ile T\u00fcrkiye devleti aras\u0131ndaki tarihsel ili\u015fkiler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, g\u00fcven unsurunun daha da \u00f6nemli hale geldi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.
B\u00fcy\u00fck sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc \u00e7o\u011fu zaman k\u00fc\u00e7\u00fck fakat somut ad\u0131mlarla ba\u015flar. Siyasal nedenlerle tutuklu bulunan ki\u015filerin serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131, demokratik veya yasal siyaset \u00fczerindeki bask\u0131lar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131, se\u00e7ilmi\u015f yerel y\u00f6neticilerin g\u00f6revden al\u0131nmas\u0131 uygulamalar\u0131na son verilmesi ve g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lanlar\u0131n yeniden g\u00f6revlerine d\u00f6nmelerinin sa\u011flanmas\u0131 bu t\u00fcr ad\u0131mlar aras\u0131nda de\u011ferlendirilebilir.
Yerel demokrasiyi g\u00fc\u00e7lendiren d\u00fczenlemelerin yap\u0131lmas\u0131, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn geni\u015fletilmesi de g\u00fcven ortam\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.
Demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn temel unsurlar\u0131ndan biri de K\u00fcrt ve K\u00fcrdistan ger\u00e7e\u011finin tan\u0131nmas\u0131d\u0131r. K\u00fcrt ulusu tarihsel, k\u00fclt\u00fcrel ve toplumsal bir ger\u00e7ekliktir. Bu ger\u00e7ekli\u011fin tan\u0131nmas\u0131, K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n dili, tarihi ve k\u00fclt\u00fcrel varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul edilmesini i\u00e7erdi\u011fi gibi, K\u00fcrtlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 co\u011frafyan\u0131n tan\u0131nmas\u0131n\u0131 da kapsamaktad\u0131r.
Bir halk\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul edilmesi demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131d\u0131r. Bu nedenle K\u00fcrt sorununun demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n ulusal varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131ndan ge\u00e7mektedir.
Ancak demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm yaln\u0131zca ”iyi niyet” beyanlar\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilemez. Bunun hukuki zemininin olu\u015fturulmas\u0131 gerekir. Demokratik haklar\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131ran d\u00fczenlemeler y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r; e\u015fit ve \u00f6zg\u00fcr siyasal kat\u0131l\u0131m\u0131n \u00f6n\u00fcndeki engeller temizlenmelidir; yerel y\u00f6netimler g\u00fc\u00e7lendirilmeli ve halk\u0131n kendi kimli\u011fiyle y\u00f6netime kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flayacak mekanizmalar olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r.
K\u0131sacas\u0131; bar\u0131\u015f\u0131n kal\u0131c\u0131 hale gelebilmesi i\u00e7in hukuki g\u00fcvencelerin sa\u011flanmas\u0131 ve demokratik siyasetin \u00f6n\u00fcndeki engellerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ya\u015famsal \u00f6neme sahiptir.
\u00a0 Anadilde E\u011fitim
<\/strong>Dil, bir halk\u0131n ve ulusun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n temel unsurlar\u0131ndan biridir. Bu nedenle demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn en \u00f6nemli ayaklar\u0131ndan biri anadilde e\u011fitim hakk\u0131d\u0131r.
Anadilde e\u011fitim hakk\u0131, okul \u00f6ncesi e\u011fitimden \u00fcniversiteye kadar b\u00fct\u00fcn e\u011fitim kademelerinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Kamu hizmetlerinde anadilin kullan\u0131m\u0131 yasal g\u00fcvenceye kavu\u015fturulmal\u0131, K\u00fcrt diliyle y\u00fcr\u00fct\u00fclen k\u00fclt\u00fcrel ve akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar desteklenmelidir.
K\u00fcrt\u00e7enin kamusal ya\u015famda kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6n\u00fcndeki engeller kald\u0131r\u0131lmal\u0131 ve anadil hakk\u0131 evrensel insan haklar\u0131 standartlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirilmelidir.
Anadil hakk\u0131, temel ve vazge\u00e7ilmez demokratik haklardan biridir. Bu nedenle bir pazarl\u0131k konusu olarak de\u011fil, evrensel bir hak olarak ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r.
Yerel Demokrasi ve Stat\u00fc<\/strong>
Demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcrecinde yerel y\u00f6netimlerin g\u00fc\u00e7lendirilmesi \u00f6nemli bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 olabilir. K\u00fcrdistan halk\u0131n\u0131n kendi ya\u015fam alanlar\u0131 \u00fczerinde s\u00f6z sahibi olmas\u0131 hem demokratik hem de ulusal bir hak olarak de\u011ferlendirilmektedir.
Merkezi yetkilerin yerel y\u00f6netimlerle payla\u015f\u0131lmas\u0131 demokratik kat\u0131l\u0131m\u0131 art\u0131rabilir, merkeziyet\u00e7ili\u011fi azaltabilir ve toplumsal sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc kolayla\u015ft\u0131rabilir. Ayn\u0131 zamanda toplum ile y\u00f6netim aras\u0131ndaki g\u00fcven ili\u015fkisini yeniden g\u00fc\u00e7lendirebilir.
Bu \u00e7er\u00e7evede farkl\u0131 modeller tart\u0131\u015f\u0131labilir. \u00d6zerklik, federalizm, konfederalizm ya da ba\u015fka y\u00f6netim bi\u00e7imleri demokratik m\u00fczakere s\u00fcre\u00e7leri i\u00e7erisinde de\u011ferlendirilebilir. Hangi modelin uygulanaca\u011f\u0131na ise halk\u0131n iradesi ve taraflar aras\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclecek demokratik m\u00fczakereler sonucunda karar verilmelidir.
Ulusal sorunlar tarih boyunca farkl\u0131 bi\u00e7imlerde \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Baz\u0131 durumlarda ba\u011f\u0131ms\u0131z devletlerin kurulmas\u0131yla, baz\u0131 durumlarda ise mevcut devlet s\u0131n\u0131rlaar\u0131 i\u00e7erisinde \u00f6zerklik veya federal modeller arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00e7\u00f6z\u00fcmler geli\u015ftirilmi\u015ftir. Bunun yan\u0131nda demokratik reformlar yoluyla da belirli ulusal talepler kar\u015f\u0131lanabilmi\u015ftir.
Taraflar aras\u0131nda \u00fczerinde uzla\u015f\u0131lan \u00e7\u00f6z\u00fcm modeli yaln\u0131zca siyasal bir mutabakat olarak kalmamal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fcn anayasal ve yasal g\u00fcvencelerle desteklenmesi gerekir. B\u00f6ylece halklar\u0131n haklar\u0131, gelecekte ya\u015fanabilecek siyasal de\u011fi\u015fimlerden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak korunabilir. Demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi ancak kurumsal ve hukuki g\u00fcvence mekanizmalar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olabilir.
Burjuva Sistem \u0130\u00e7inde Demokratik \u00c7\u00f6z\u00fcmler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ulusal sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc tarih boyunca farkl\u0131 siyasal modeller arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu modellerin tamam\u0131 ayn\u0131 sonucu do\u011furmam\u0131\u015f, her biri kendi tarihsel ve toplumsal ko\u015fullar\u0131 i\u00e7erisinde \u015fekillenmi\u015ftir. Bununla birlikte, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir\u00e7ok \u00fclkede ulusal sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde demokratik y\u00f6ntemler ve siyasal m\u00fczakere s\u00fcre\u00e7leri \u00f6n plana \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.
Demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00e7er\u00e7evesinde \u00e7e\u015fitli y\u00f6netim modelleri g\u00fcndeme gelebilir. Bunlar aras\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc yerel y\u00f6netimler, b\u00f6lgesel \u00f6zerklik modelleri, federal sistemler ve konfederal yap\u0131lar yer almaktad\u0131r. Her modelin avantajlar\u0131 ve s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131 bulunmakla birlikte, hangi \u00e7\u00f6z\u00fcm bi\u00e7iminin uygulanaca\u011f\u0131na demokratik m\u00fczakere s\u00fcre\u00e7leri ve halk\u0131n \u00f6zg\u00fcr iradesi do\u011frultusunda karar verilmelidir.
\u00d6nemli olan, \u00fczerinde uzla\u015f\u0131lan \u00e7\u00f6z\u00fcm modelinin yaln\u0131zca siyasal bir mutabakat olarak kalmamas\u0131d\u0131r. Demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn kal\u0131c\u0131 olabilmesi i\u00e7in anayasal ve yasal g\u00fcvencelerle desteklenmesi gerekir. B\u00f6ylece halklar\u0131n haklar\u0131, iktidar de\u011fi\u015fikliklerinden veya d\u00f6nemsel siyasal geli\u015fmelerden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak korunabilir.
Demokratik kurumlarla desteklenmeyen ve hukuki g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmayan hi\u00e7bir \u00e7\u00f6z\u00fcm modeli uzun vadede kal\u0131c\u0131l\u0131k sa\u011flayamaz. Bu nedenle \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcrecinin hukuki, siyasal ve kurumsal boyutlar\u0131 birlikte ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r.
K\u00fcrt Sorununun Demokratik \u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fc A\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00d6zerklik ve Federalizm Deneyimleri<\/strong>
K\u00fcrt sorununun demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne ili\u015fkin tart\u0131\u015fmalarda, farkl\u0131 \u00fclkelerde uygulanan \u00f6zerklik ve federalizm deneyimlerinin incelenmesi yararl\u0131 olabilir. Bu deneyimler birebir uygulanacak modeller olarak de\u011fil, farkl\u0131 toplumlar\u0131n ulusal ve k\u00fclt\u00fcrel sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmek amac\u0131yla geli\u015ftirdikleri \u00f6rnekler olarak de\u011ferlendirilmelidir.
D\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerinde \u00e7ok uluslu, \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fc ve \u00e7ok dilli toplumlar farkl\u0131 anayasal modeller arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla siyasal istikrar sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu deneyimler, demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015flar\u0131na \u0131\u015f\u0131k tutabilecek \u00f6nemli \u00f6rnekler sunmaktad\u0131r.
Temel soru \u015fudur: Bir halk\u0131n kimli\u011fi, dili, k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve siyasal iradesi demokratik bir sistem i\u00e7erisinde nas\u0131l g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nabilir?
Bu soruya verilen yan\u0131tlar \u00fclkeden \u00fclkeye de\u011fi\u015fmekle birlikte, bir\u00e7ok \u00f6rnekte ortak baz\u0131 ilkelerin \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bunlar; kimli\u011fin tan\u0131nmas\u0131, dil haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131, yerel y\u00f6netimlerin g\u00fc\u00e7lendirilmesi ve demokratik temsil mekanizmalar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesidir.
\u0130svi\u00e7re Deneyimi<\/strong>
\u00c7ok Dillilik ve Kanton Sistemi
\u0130svi\u00e7re, Almanca, Frans\u0131zca, \u0130talyanca ve Roman\u015f\u00e7a konu\u015fan topluluklar\u0131n bir arada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 federal bir devlettir. \u00dclkenin siyasal yap\u0131s\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc kanton sistemine dayanmaktad\u0131r.
\u0130svi\u00e7re modelinin dikkat \u00e7eken \u00f6zellikleri \u015funlard\u0131r:
G\u00fc\u00e7l\u00fc yerel y\u00f6netimler ve kantonal \u00f6zerklik,
Yerel parlamentolar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131,
Referandum ve do\u011frudan demokrasi mekanizmalar\u0131,
\u00c7ok dillili\u011fin anayasal g\u00fcvence alt\u0131nda bulunmas\u0131,
Yerel karar alma s\u00fcre\u00e7lerinde halk\u0131n etkin kat\u0131l\u0131m\u0131.
Bu deneyim, yerel y\u00f6netimlerin g\u00fc\u00e7lendirilmesinin ve k\u00fclt\u00fcrel farkl\u0131l\u0131klar\u0131n tan\u0131nmas\u0131n\u0131n toplumsal gerilimlerin azalt\u0131lmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayabilece\u011fini g\u00f6stermektedir.
T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirildi\u011finde, merkeziyet\u00e7i yap\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 ve yerel halk\u0131n karar alma s\u00fcre\u00e7lerine daha g\u00fc\u00e7l\u00fc kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 demokratikle\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli sonu\u00e7lar do\u011furabilir.
Finlandiya ve \u00c5land Adalar\u0131 Deneyimi<\/strong>
\u00c5land Adalar\u0131, Finlandiya’ya ba\u011fl\u0131 olmakla birlikte \u00f6zel stat\u00fcye sahip \u00f6zerk bir b\u00f6lgedir. N\u00fcfusun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu \u0130sve\u00e7\u00e7e konu\u015fmaktad\u0131r.
Bu modelin temel \u00f6zellikleri \u015funlard\u0131r: Kendi parlamentosuna sahip olmas\u0131; kendi e\u011fitim sistemini y\u00f6netebilmesi; k\u00fclt\u00fcrel kurumlar\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z bi\u00e7imde geli\u015ftirebilmesi; dil haklar\u0131n\u0131n anayasal g\u00fcvence alt\u0131nda bulunmas\u0131…
\u00c5land deneyimi, k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zerklik ile b\u00f6lgesel \u00f6zerkli\u011fin birlikte uygulanabilece\u011fini g\u00f6stermektedir. Bu nedenle ulusal ve k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131n korunmas\u0131na ili\u015fkin tart\u0131\u015fmalarda dikkat \u00e7ekici \u00f6rneklerden biri olarak de\u011ferlendirilmektedir.
G\u00fcney Tirol Deneyimi (\u0130talya)<\/strong>
G\u00fcney Tirol, \u0130talya s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde yer alan ve Almanca konu\u015fan n\u00fcfusun yo\u011funlukta oldu\u011fu bir b\u00f6lgedir. B\u00f6lgenin temel \u00f6zellikleri aras\u0131nda \u015funlar bulunmaktad\u0131r:
Geni\u015f mali \u00f6zerklik; anadilde e\u011fitim hakk\u0131; kamu kurumlar\u0131nda iki dillilik uygulamalar\u0131; yerel kaynaklar \u00fczerinde y\u00fcksek d\u00fczeyde denetim yetkisi.
Ge\u00e7mi\u015fte ciddi siyasal ve toplumsal gerilimlerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgede, kapsaml\u0131 \u00f6zerklik d\u00fczenlemeleri sayesinde uzun vadeli istikrar\u0131n sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 ifade edilmektedir.
Bu deneyim, demokratik m\u00fczakere ve kurumsal g\u00fcvenceler yoluyla \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n azalt\u0131labilece\u011fini g\u00f6steren \u00f6rneklerden biri olarak de\u011ferlendirilmektedir.
Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 De\u011ferlendirme<\/strong>
\u0130ncelenen \u00f6rnekler farkl\u0131 tarihsel ve siyasal ko\u015fullara sahip olsalar da baz\u0131 ortak \u00f6zellikler ta\u015f\u0131maktad\u0131r: Kimliklerin resm\u00ee olarak tan\u0131nmas\u0131; dil haklar\u0131n\u0131n anayasal g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131; yerel y\u00f6netimlerin g\u00fc\u00e7lendirilmesi; demokratik temsil mekanizmalar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi; sorunlar\u0131n g\u00fcvenlik politikalar\u0131 yerine siyasal y\u00f6ntemlerle ele al\u0131nmas\u0131;
\u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcre\u00e7lerinin anayasal g\u00fcvencelerle desteklenmesi…
Bununla birlikte, hi\u00e7bir model ba\u015fka bir \u00fclkeye oldu\u011fu gibi aktar\u0131lamaz. Her toplum kendi tarihsel, toplumsal ve siyasal ko\u015fullar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde \u00f6zg\u00fcn \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretmek durumundad\u0131r.
Bu nedenle uluslararas\u0131 deneyimlerden yararlanmak \u00f6nemli olmakla birlikte, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn yerel ger\u00e7eklikler ve toplumsal ihtiya\u00e7lar temelinde \u015fekillendirilmesi gerekmektedir.
\u00d6zetlemek gerekirse<\/strong>
K\u00fcrt sorunu, yaln\u0131zca g\u00fcvenlik politikalar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirilemeyecek kadar kapsaml\u0131 ve \u00e7ok boyutlu bir sorundur. Sorunun demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, \u00f6ncelikle varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul edilmesini, tarihsel ve toplumsal boyutlar\u0131n\u0131n do\u011fru anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 ve taraflar aras\u0131nda e\u015fit ko\u015fullara dayal\u0131 bir m\u00fczakere s\u00fcrecinin olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 gerektirir.
Kal\u0131c\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm; ink\u00e2r ve \u00e7at\u0131\u015fma politikalar\u0131n\u0131n yerini diyalog, m\u00fczakere ve demokratik uzla\u015f\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn almas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bunun yan\u0131nda anadil hakk\u0131n\u0131n g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131, demokratik kat\u0131l\u0131m mekanizmalar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi, yerel y\u00f6netimlerin g\u00fc\u00e7lendirilmesi ve temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin geni\u015fletilmesi \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcrecinin \u00f6nemli unsurlar\u0131d\u0131r.
D\u00fcnyadaki farkl\u0131 deneyimler, ulusal ve k\u00fclt\u00fcrel sorunlar\u0131n demokratik y\u00f6ntemlerle ele al\u0131nabilece\u011fini g\u00f6stermektedir. Ancak her \u00e7\u00f6z\u00fcm modeli, ilgili toplumun tarihsel ve siyasal ger\u00e7ekliklerine uygun bi\u00e7imde \u015fekillendirilmelidir.
Sonu\u00e7 olarak, kal\u0131c\u0131 bar\u0131\u015f ve demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm ancak adalet, e\u015fitlik, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131 ve hukuki g\u00fcvence temelinde in\u015fa edilebilir. Ger\u00e7ek demokrasi, farkl\u0131 halklar\u0131n ve kimliklerin e\u015fit ve \u00f6zg\u00fcr bi\u00e7imde bir arada ya\u015fayabildi\u011fi bir toplumsal ve siyasal d\u00fczenin kurulmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. Bug\u00fcn T\u00fcrkiye’sinde ve mevcut s\u00f6m\u00fcrgeci fa\u015fist y\u00f6netim ile b\u00f6ye bir durum m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Ben bunun pek m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnenlerdenim ama imkans\u0131z da de\u011filidr. Umar\u0131m sorun uluslararas\u0131 yasalar ve evrensel hukuk ( ki, bu hukuk burjva hukukudur) \u00e7er\u00e7evisnde \u00e7\u00f6z\u00fcmlenir. 16.06.2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bug\u00fcn K\u00fcrt sorununun demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc \u00e7e\u015fitli \u00e7evreler taraf\u0131ndan tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. S\u00f6m\u00fcrgeci devlet akl\u0131, sorunu bir g\u00fcvenlik ve ter\u00f6r meselesi olarak ele almakta ve g\u00fcvenlik\u00e7i bir yakla\u015f\u0131m benimsemektedir. Di\u011fer taraftan baz\u0131 \u00e7evreler ise bu s\u00fcreci \u201cBar\u0131\u015f ve Demokratik Entegrasyon\u201d olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r.Devletin sorunu yaln\u0131zca bir ter\u00f6r sorunu olarak g\u00f6rmesi, \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretme kapasitesinden yoksundur. \u00d6te yandan \u201cbar\u0131\u015f ve demokratik …<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":5728,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[114,43,113,59,54,116,58,57,41,42,111,55,112,61],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5714"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5714"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5714\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5719,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5714\/revisions\/5719"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5728"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5714"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5714"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5714"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}