{"id":5710,"date":"2026-06-04T22:32:52","date_gmt":"2026-06-04T20:32:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/?p=5710"},"modified":"2026-06-04T22:32:53","modified_gmt":"2026-06-04T20:32:53","slug":"soemuergeci-egemen-kliklerin-iktidar-kavgasi-ve-mutlak-butlan-hamit-baldemir","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/?p=5710","title":{"rendered":"S\u00d6M\u00dcRGEC\u0130 EGEMEN KL\u0130KLER\u0130N \u0130KT\u0130DAR KAVGASI VE MUTLAK BUTLAN! Hamit Baldemir"},"content":{"rendered":"\n

<\/strong>T\u00fcrkiye\u2019de siyasal tart\u0131\u015fmalar \u00e7o\u011fu zaman \u201cdemokrasi\u201d, ”vatan\u0131n b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc”, ”cumhuriyet\u201d, \u201claiklik\u201d, demokrasi \u201cmuhafazak\u00e2rl\u0131k”, ”b\u00f6l\u00fcc\u00fck\u201d ya da \u201cter\u00f6rle m\u00fccadele\u201d gibi kavramlar \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Ancak bu kavramlar\u0131n arkas\u0131nda \u00e7o\u011fu zaman daha derin tarihsel ve sosyal nedenler ile bir iktidar ve rant payla\u015f\u0131m\u0131 m\u00fccadelesi bulunmaktad\u0131r. \u00d6zellikle son y\u0131llarda AK Parti ile CHP aras\u0131nda ya\u015fanan gerilim, yaln\u0131zca ideolojik ya da se\u00e7imsel bir rekabet de\u011fildir. Bu \u00e7at\u0131\u015fma, ayn\u0131 zamanda devlet ayg\u0131t\u0131 \u00fczerindeki hakimiyetin, b\u00fcy\u00fck\u015fehir kaynaklar\u0131n\u0131n ve toplumsal me\u015fruiyet alanlar\u0131n\u0131n yeniden payla\u015f\u0131m\u0131 m\u00fccadelesidir.
Bu nedenle CHP\u2019ye y\u00f6nelik operasyonlar\u0131 ya da siyasal bask\u0131lar\u0131 sadece \u201cotoriterle\u015fme\u201d veya \u201cmuhalefeti tasfiye etme\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda de\u011ferlendirmek eksik kalmaktad\u0131r. As\u0131l mesele, T\u00fcrkiye\u2019de egemen g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131 aras\u0131nda s\u00fcren tarihsel bir yeniden yap\u0131lanma ve tasfiye s\u00fcrecidir.
Bu \u00e7er\u00e7evede CHP\u2019nin tarihsel rol\u00fc, s\u0131n\u0131fsal karakteri, Kemalist devlet anlay\u0131\u015f\u0131yla ili\u015fkisi ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde neden kriz ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yeniden ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r.
CHP\u2019nin Tarihsel K\u00f6keni: Toplum Partisi mi, Devlet Partisi mi?
CHP, klasik anlamda bir \u201ctoplum partisi\u201d olarak do\u011fmam\u0131\u015ft\u0131r. Avrupa\u2019daki sosyal demokrat partiler gibi do\u011frudan i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketlerinden, sendikalardan ya da kitlesel toplumsal m\u00fccadelelerden \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir parti de\u011fildir. CHP\u2019nin tarihsel k\u00f6keni do\u011frudan devletin kurulu\u015f s\u00fcrecine dayan\u0131r.
Cumhuriyet\u2019in kurucu partisi olmas\u0131 nedeniyle CHP, toplumun belirli bir s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 de\u011fil, daha \u00e7ok devletin kurulu\u015f ideolojisini temsil etmi\u015ftir. Bu nedenle CHP\u2019nin s\u0131n\u0131fsal yap\u0131s\u0131 her zaman karma\u015f\u0131k olmu\u015ftur. \u0130\u00e7erisinde b\u00fcrokrasi, asker-sivil elitler, \u015fehirli orta s\u0131n\u0131flar, sermaye \u00e7evreleri ve devletle ili\u015fkili kesimler yer alm\u0131\u015ft\u0131r.
Bu yap\u0131 CHP\u2019yi klasik bir halk partisi olmaktan \u00e7ok, \u201cdevlet akl\u0131n\u0131n siyasal temsilcisi\u201d haline getirmi\u015ftir.
Kemalizm de bu ba\u011flamda yaln\u0131zca bir ideoloji de\u011fil; merkeziyet\u00e7i, otoriter ve devlet merkezli fa\u015fist bir y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n ifadesi olmu\u015ftur. CHP\u2019nin tarihsel i\u015flevi, uzun y\u0131llar boyunca bu fa\u015fist devlet\u00e7i \u00e7izginin korunmas\u0131 olmu\u015ftur.
CHP\u2019nin Sosyal Zemininin Daralmas\u0131
Ancak T\u00fcrkiye toplumu de\u011fi\u015ftik\u00e7e CHP\u2019nin tarihsel zemini de a\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Cumhuriyet\u2019in ilk d\u00f6nemlerinde devlet eliyle modernle\u015fmeyi temsil eden CHP, bug\u00fcn art\u0131k toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri ta\u015f\u0131yabilecek g\u00fc\u00e7l\u00fc bir sosyal tabana sahip de\u011fildir.
\u00c7\u00fcnk\u00fc bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de muhafazak\u00e2r kesimleri temsil eden partiler vard\u0131r, milliyet\u00e7i kesimleri temsil eden partiler vard\u0131r, K\u00fcrt siyasal hareketi vard\u0131r, liberal \u00e7evreler vard\u0131r, yeni kentli orta s\u0131n\u0131flar vard\u0131r. CHP ise bunlar\u0131n hi\u00e7birini tam anlam\u0131yla temsil edememektedir.
Bu nedenle CHP\u2019nin varl\u0131\u011f\u0131 giderek ideolojik bir \u201ccumhuriyet muhaf\u0131zl\u0131\u011f\u0131\u201d i\u015flevine s\u0131k\u0131\u015fmaktad\u0131r.
Parti, toplumun somut sorunlar\u0131ndan \u00e7ok, devletin kurucu ideolojisinin korunmas\u0131 ekseninde siyaset \u00fcretmektedir. Bu da CHP\u2019yi geni\u015f toplumsal kesimlerle organik ba\u011f kurmakta zorlanan bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektedir.
Dolay\u0131s\u0131yla bug\u00fcn CHP\u2019nin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 kriz yaln\u0131zca se\u00e7im kaybetme krizi de\u011fildir; tarihsel misyonunun t\u00fckenmesi krizidir.
Kemalizmin S\u00fcrekli G\u00fcndemde Tutulmas\u0131
T\u00fcrkiye\u2019de \u201cCumhuriyet elden gidiyor\u201d, \u201claiklik tehdit alt\u0131nda\u201d ya da \u201cAtat\u00fcrk de\u011ferleri sald\u0131r\u0131 alt\u0131nda\u201d gibi s\u00f6ylemler uzun y\u0131llard\u0131r siyasal mobilizasyon arac\u0131 olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.
Bu s\u00f6ylemlerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131, CHP\u2019nin tarihsel me\u015fruiyetini yeniden \u00fcretme \u00e7abas\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr.
\u00d6zellikle devlet i\u00e7indeki baz\u0131 g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan Kemalizm, toplumu konsolide etmek ve muhalif toplumsal dinamikleri bask\u0131lamak i\u00e7in kullan\u0131\u015fl\u0131 bir ara\u00e7 olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir.
Burada dikkat \u00e7ekici olan nokta \u015fudur: AK Parti ile CHP aras\u0131nda g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde b\u00fcy\u00fck bir ideolojik \u00e7at\u0131\u015fma olsa da, her iki parti de devletin temel g\u00fcvenlik\u00e7i reflekslerini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde payla\u015fmaktad\u0131r.
AK Parti de en az CHP kadar devlet merkezli bir \u00e7izgiye sahiptir. K\u00fcrt meselesi, g\u00fcvenlik politikalar\u0131, d\u0131\u015f politika ve merkezi y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131 gibi konularda bu benzerlik a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde g\u00f6r\u00fclebilmektedir.
Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fanan gerilim, \u00e7o\u011fu zaman \u201cdevlet kar\u015f\u0131t\u0131 bir demokrasi m\u00fccadelesi\u201d de\u011fil, devletin hangi siyasal kadrolar taraf\u0131ndan y\u00f6netilece\u011fi m\u00fccadelesidir.
B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyeleri ve Rant M\u00fccadelesi
CHP\u2019nin \u00f6zellikle \u0130stanbul, Ankara ve \u0130zmir gibi b\u00fcy\u00fck\u015fehirlerde belediyeleri kazanmas\u0131, siyasal denklemi \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir.
\u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye\u2019de belediyeler yaln\u0131zca hizmet kurumlar\u0131 de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda b\u00fcy\u00fck ekonomik kaynaklar\u0131n, ihalelerin, kadrola\u015fman\u0131n ve rant a\u011flar\u0131n\u0131n merkezidir.
AK Parti uzun y\u0131llar boyunca bu alanlar\u0131 kendi \u00e7evresi lehine kullanm\u0131\u015f, b\u00f6ylece hem ekonomik hem de siyasal bir hegemonya olu\u015fturmu\u015ftur.
CHP\u2019nin b\u00fcy\u00fck\u015fehirleri kazanmas\u0131yla birlikte bu kaynaklar\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131nda ciddi bir de\u011fi\u015fim ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. AK Parti \u00e7evresindeki sermaye ve \u00e7\u0131kar gruplar\u0131n\u0131n belediye kaynaklar\u0131ndan yararlanma imkanlar\u0131 daralm\u0131\u015ft\u0131r.
Bu nedenle CHP\u2019ye y\u00f6nelik bask\u0131n\u0131n temel nedenlerinden biri ideolojik de\u011fil, ekonomiktir.
As\u0131l mesele, \u201ckimin y\u00f6netece\u011fi\u201d kadar \u201ckimin beslenece\u011fi\u201d meselesidir.
T\u00fcrkiye\u2019de siyasal \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131, kamu kaynaklar\u0131n\u0131n hangi \u00e7evrelere aktar\u0131laca\u011f\u0131 sorunu etraf\u0131nda \u015fekillenmektedir.
Tasfiye S\u00fcreci Olarak Siyasal Gerilim
Bug\u00fcn ya\u015fanan s\u00fcre\u00e7 bu nedenle bir \u201cdemokrasi sava\u015f\u0131\u201d olmaktan \u00e7ok, egemen blok i\u00e7indeki bir tasfiye hareketi olarak okunmal\u0131d\u0131r.
AK Parti kendi iktidar\u0131n\u0131 tehdit eden en \u00f6nemli oda\u011f\u0131n CHP \u00e7evresinde k\u00fcmelenen b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye a\u011flar\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir.
\u00c7\u00fcnk\u00fc bu belediyeler yaln\u0131zca ekonomik g\u00fc\u00e7 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda medya, k\u00fclt\u00fcr, gen\u00e7lik ve toplumsal me\u015fruiyet alanlar\u0131 da \u00fcretmektedir.
Bu nedenle merkezi iktidar ile belediyeler aras\u0131nda ya\u015fanan \u00e7at\u0131\u015fma, yerel y\u00f6netim tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n \u00f6tesinde bir hegemonya m\u00fccadelesidir.
CHP ise bu s\u00fcre\u00e7te kendisini \u201cdemokrasi savunucusu\u201d olarak sunmaktad\u0131r. Ancak CHP\u2019nin tarihsel prati\u011fi incelendi\u011finde, devlet\u00e7i ve merkeziyet\u00e7i reflekslerden b\u00fct\u00fcn\u00fcyle kopamad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.
Bu y\u00fczden iki taraf aras\u0131ndaki m\u00fccadele \u00e7o\u011fu zaman demokratikle\u015fme de\u011fil, iktidar\u0131n yeniden payla\u015f\u0131lmas\u0131 m\u00fccadelesidir.
\u201cBar\u0131\u015f S\u00fcreci\u201d, K\u00fcrt Meselesi ve CHP\u2019nin Pozisyonu
Son d\u00f6nemde yeniden g\u00fcndeme getirilen \u201cbar\u0131\u015f\u201d, \u201cdemokratik toplum\u201d ya da \u201cter\u00f6rs\u00fcz T\u00fcrkiye\u201d s\u00f6ylemleri de bu \u00e7er\u00e7evede de\u011ferlendirilmelidir.
Ortada net s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirlenmi\u015f, somut hedefleri a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f bir \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcreci bulunmamaktad\u0131r. S\u00fcrecin nas\u0131l ilerleyece\u011fi, hangi siyasal sonu\u00e7lar\u0131 do\u011furaca\u011f\u0131 ve devletin ne \u00f6l\u00e7\u00fcde ger\u00e7ek bir \u00e7\u00f6z\u00fcm iradesine sahip oldu\u011fu belirsizdir.
AK Parti\u2019nin de bu konuda ciddi ve k\u00f6kl\u00fc demokratik ad\u0131mlar att\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez.
Buna ra\u011fmen CHP\u2019nin bu tart\u0131\u015fmalardan rahats\u0131z oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.
\u00c7\u00fcnk\u00fc CHP\u2019nin tarihsel devlet refleksi, K\u00fcrt meselesinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde kabul edilmesine dahi mesafeli yakla\u015fmaktad\u0131r.
K\u00fcrt sorununun konu\u015fulmas\u0131 bile, ulusalc\u0131-Kemalist \u00e7izgide bir \u201cdevlet zay\u0131flamas\u0131\u201d olarak alg\u0131lanabilmektedir.
Bu nedenle CHP, \u00e7\u00f6z\u00fcm ihtimali belirsiz olsa bile bu t\u00fcr s\u00fcre\u00e7lere kar\u015f\u0131 diren\u00e7 g\u00f6stermektedir.
Burada mesele yaln\u0131zca g\u00fcvenlik politikas\u0131 de\u011fil; Cumhuriyet\u2019in kurulu\u015f paradigmas\u0131n\u0131n sorgulanma ihtimalidir.
Sonu\u00e7
T\u00fcrkiye\u2019de bug\u00fcn ya\u015fanan siyasal kriz, yaln\u0131zca iktidar ile muhalefet aras\u0131ndaki klasik bir demokrasi m\u00fccadelesi de\u011fildir.
Bu kriz ayn\u0131 zamanda devlet gelene\u011finin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc, egemen g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131n\u0131n yeniden yap\u0131lanmas\u0131 ve ekonomik kaynaklar\u0131n yeniden payla\u015f\u0131lmas\u0131 krizidir.
CHP tarihsel olarak devlet\u00e7i-Kemalist \u00e7izginin temsilcisi olmu\u015f, ancak toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler kar\u015f\u0131s\u0131nda tarihsel i\u015flevini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde yitirmi\u015ftir.
AK Parti ise kendisini bu eski devlet gelene\u011fine kar\u015f\u0131 alternatif gibi sunsa da, zamanla benzer devlet\u00e7i refleksleri yeniden \u00fcretmi\u015ftir.
Bu nedenle T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fanan \u00e7at\u0131\u015fma, \u00e7o\u011fu zaman \u201ceski devlet\u201d ile \u201cyeni devlet\u201d aras\u0131ndaki de\u011fil; devletin hangi siyasal ve ekonomik \u00e7evreler taraf\u0131ndan kontrol edilece\u011fi aras\u0131ndaki m\u00fccadeledir.
B\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyeleri, rant alanlar\u0131, K\u00fcrt meselesi ve demokrasi tart\u0131\u015fmalar\u0131 da bu geni\u015f iktidar m\u00fccadelesinin par\u00e7alar\u0131 olarak okunmal\u0131d\u0131r.
Ger\u00e7ek demokratikle\u015fme ise ancak devlet merkezli siyaset anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131 ve toplumun farkl\u0131 kesimlerinin e\u015fit yurtta\u015fl\u0131k temelinde \u00f6zg\u00fcrce siyasal s\u00fcrece kat\u0131lmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olabilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

T\u00fcrkiye\u2019de siyasal tart\u0131\u015fmalar \u00e7o\u011fu zaman \u201cdemokrasi\u201d, ”vatan\u0131n b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc”, ”cumhuriyet\u201d, \u201claiklik\u201d, demokrasi \u201cmuhafazak\u00e2rl\u0131k”, ”b\u00f6l\u00fcc\u00fck\u201d ya da \u201cter\u00f6rle m\u00fccadele\u201d gibi kavramlar \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Ancak bu kavramlar\u0131n arkas\u0131nda \u00e7o\u011fu zaman daha derin tarihsel ve sosyal nedenler ile bir iktidar ve rant payla\u015f\u0131m\u0131 m\u00fccadelesi bulunmaktad\u0131r. \u00d6zellikle son y\u0131llarda AK Parti ile CHP aras\u0131nda ya\u015fanan gerilim, yaln\u0131zca ideolojik ya …<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":5682,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[114,43,113,59,54,116,58,57,41,42,111,55,112,61],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5710"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5710"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5710\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5711,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5710\/revisions\/5711"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5682"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5710"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5710"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5710"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}