{"id":5603,"date":"2026-03-02T12:17:29","date_gmt":"2026-03-02T11:17:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/?p=5603"},"modified":"2026-03-02T12:25:40","modified_gmt":"2026-03-02T11:25:40","slug":"teokrasiden-emperyalizme-statuekonun-iflasi-ve-uluslarin-oezguerluek-iradesi-hamit-baldemir","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/?p=5603","title":{"rendered":"Teokrasiden Emperyalizme; Stat\u00fckonun \u0130flas\u0131 ve Uluslar\u0131n \u00d6zg\u00fcrl\u00fck \u0130radesi! Hamit Baldemir"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>ABD\u2019nin \u0130ran\u2019a M\u00fcdahalesi Tart\u0131\u015fmalar\u0131: Emperyalizm ve Uluslar\u0131n Kaderini Tayin Hakk\u0131 \u00dczerine<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u200b<strong>\u0130ki Gericilik Aras\u0131nda S\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan Halklar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u200bOrtado\u011fu bir kez daha emperyal m\u00fcdahale, b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 rekabeti ve otoriter rejimlerin krizleri aras\u0131nda tarihsel bir k\u0131r\u0131lma noktas\u0131nda durmaktad\u0131r. \u0130srail\u2013ABD sald\u0131r\u0131s\u0131 ba\u011flam\u0131nda \u0130ran meselesi yaln\u0131zca devletler aras\u0131 bir \u00e7at\u0131\u015fma de\u011fil; ayn\u0131 zamanda ezilen halklar\u0131n gelece\u011fini, b\u00f6lgesel dengeleri ve anti-emperyalist m\u00fccadelenin niteli\u011fini ilgilendiren \u00e7ok boyutlu bir sorundur.<br>\u200bBir yanda teokratik, bask\u0131c\u0131 ve yay\u0131lmac\u0131 karakteriyle \u0130ran \u0130slam Cumhuriyeti; di\u011fer yanda d\u00fcnya sistemini kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda yeniden dizayn etmeye \u00e7al\u0131\u015fan ABD emperyalizmi ve onun b\u00f6lgesel m\u00fcttefikleri bulunmaktad\u0131r. Sorun, bu iki g\u00fcc\u00fcn hangisinin \u201chakl\u0131\u201d oldu\u011fu de\u011fildir. Sorun, halklar\u0131n bu iki gerici blok aras\u0131nda nas\u0131l ba\u011f\u0131ms\u0131z bir politik hat in\u015fa edebilece\u011fidir.<br>\u200b\u0130ran s\u00f6m\u00fcrgeci devleti; teokratik otoriterlik ve b\u00f6lgesel hegemonya pe\u015finde olan alt-emperyalist, s\u00f6m\u00fcrgeci bir karakterdedir. 1979\u2019da Humeyni \u00f6nderli\u011finde kurulan \u0130ran \u0130slam Cumhuriyeti, ba\u015flang\u0131\u00e7ta anti-emperyalist bir retorik \u00fcretmi\u015f olsa da zamanla teokratik-otoriter bir devlet yap\u0131s\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Siyasal iktidar, ruhani elit ile g\u00fcvenlik ayg\u0131t\u0131 aras\u0131nda yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f; demokratik temsiliyet mekanizmalar\u0131 bi\u00e7imsel s\u0131n\u0131rlar i\u00e7ine hapsedilmi\u015ftir.<br><\/p>\n\n\n\n<p>\u200b<strong>\u0130\u00e7eride:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u200bKad\u0131nlara y\u00f6nelik sistematik bask\u0131,<\/p>\n\n\n\n<p>\u200bMuhalif hareketlerin bast\u0131r\u0131lmas\u0131,<\/p>\n\n\n\n<p>\u200bUlusal ve etnik az\u0131nl\u0131klar\u0131n (K\u00fcrtler, Beluciler, Azeriler, Araplar vb.) hak taleplerinin kriminalize edilmesi,<\/p>\n\n\n\n<p>\u200b\u0130\u015f\u00e7i hareketlerine y\u00f6nelik sert m\u00fcdahaleler,<\/p>\n\n\n\n<p>\u200bKad\u0131nlara y\u00f6nelik gerici ve fa\u015fist\u00e7e bask\u0131lar, rejimin s\u0131n\u0131fsal ve ideolojik karakterini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u200b<strong>D\u0131\u015far\u0131da ise:<\/strong><br>\u0130ran; Irak, Suriye, L\u00fcbnan ve Yemen hatt\u0131nda n\u00fcfuz alan\u0131 kurmaya \u00e7al\u0131\u015fan bir b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 stratejisi izlemektedir. Bu strateji, kimi zaman anti-emperyalist bir pozisyon olarak sunulsa da ger\u00e7ekte devlet merkezli bir hegemonya aray\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla \u0130ran rejiminin demokratik olmad\u0131\u011f\u0131, bask\u0131c\u0131 oldu\u011fu ve halklar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan a\u015f\u0131lmas\u0131 gereken bir siyasal yap\u0131 oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u200b<strong>ABD\u2019nin M\u00fcdahale Mant\u0131\u011f\u0131: Demokrasi De\u011fil, Dizayn<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u200bAncak \u0130ran rejiminin gerici niteli\u011fi, ABD\u2019nin askeri ya da siyasal m\u00fcdahalesini me\u015frula\u015ft\u0131rmaz. ABD\u2019nin Ortado\u011fu\u2019daki tarihsel prati\u011fi, m\u00fcdahalelerinin demokrasi \u00fcretmedi\u011fini; aksine ba\u011f\u0131ml\u0131, denetimli ve kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na entegre rejimler yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Irak m\u00fcdahalesi, Afganistan i\u015fgali, Libya operasyonu ve Suriye i\u00e7 sava\u015f\u0131ndaki pozisyonu bunun somut \u00f6rnekleridir.<br>\u200b\u00d6zellikle Suriye \u00f6rne\u011finde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, Washington\u2019un temel \u00f6nceli\u011fi halklar\u0131n demokratik \u00f6z-\u00f6rg\u00fctlenmesi de\u011fil; b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 dengelerinin kendi stratejik \u00e7\u0131karlar\u0131na g\u00f6re \u015fekillenmesidir. ABD, gerekti\u011finde otoriter ya da radikal unsurlarla da taktik ili\u015fki kurabilmektedir.<br>\u200b\u0130ran ba\u011flam\u0131nda da benzer bir senaryo olas\u0131d\u0131r. Mevcut rejimin yerine ger\u00e7ekten halk\u00e7\u0131, devrimci ve demokratik bir alternatifin desteklenece\u011fine dair tarihsel bir veri yoktur. Aksine, monar\u015fist unsurlar\u0131n veya Bat\u0131\u2019ya entegre elit fraksiyonlar\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ihtimali daha y\u00fcksektir. Bu durumda ortaya \u00e7\u0131kacak yeni sistem, \u0130ran halklar\u0131na ger\u00e7ek bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck de\u011fil; bi\u00e7im de\u011fi\u015ftirmi\u015f bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisi sunacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u200b<strong>Sava\u015f ve Olanak Meselesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u200bSava\u015flar kendili\u011finden \u00f6zg\u00fcrl\u00fck getirmez. Ancak siyasal dengeleri sarsarak yeni olanaklar yaratabilir. Ezilen halklar, kriz anlar\u0131n\u0131 tarihsel f\u0131rsata \u00e7evirebildikleri \u00f6l\u00e7\u00fcde kazan\u0131m elde edebilir.<br>\u200bBu ba\u011flamda mesele \u015fudur: E\u011fer \u0130ran\u2019daki olas\u0131 bir rejim krizi; K\u00fcrtlerin, Belucilerin, Azerilerin, Araplar\u0131n ya da i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir siyasal m\u00fcdahalesine alan a\u00e7arsa, bu durum halklar\u0131n kendi kaderini tayin m\u00fccadelesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir imk\u00e2na d\u00f6n\u00fc\u015febilir. Ancak bu imk\u00e2n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi, emperyal m\u00fcdahalenin kendisine de\u011fil; halklar\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z politik \u00f6rg\u00fctlenme kapasitesine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u200b<strong>Emperyalizm ve Ge\u00e7ici \u0130ttifaklar Sorunu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u200bAnti-emperyalizm, basit bir \u201cABD kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131\u201d de\u011fildir. Emperyalizmi yaln\u0131zca Amerika\u2019ya indirgemek ve her taktik ili\u015fkiyi \u201ci\u015fbirlik\u00e7ilik\u201d olarak damgalamak, siyasal analiz yerine sloganc\u0131l\u0131kt\u0131r; \u015foven ve sosyal-\u015foven niyetleri gizlemektir.<br>\u200bUlusal kurtulu\u015f m\u00fccadeleleri tarih boyunca farkl\u0131 g\u00fc\u00e7lerle ge\u00e7ici, taktiksel ittifaklar kurmu\u015ftur. Bu ittifaklar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, m\u00fccadelenin karakterini otomatik olarak belirlemez. Belirleyici olan, stratejik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131kt\u0131r.<br>\u200bE\u011fer bir ulusal hareket; kendi program\u0131n\u0131, kendi \u00f6z-\u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve kendi siyasal hedeflerini koruyorsa, taktik d\u00fczeyde kurulan ili\u015fkiler emperyalizme teslimiyet anlam\u0131na gelmez. Tam tersine, uluslar\u0131n kaderini tayin hakk\u0131n\u0131 yok sayarak her ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 \u201cemperyalizmin oyunu\u201d diye yaftalamak; \u00e7o\u011fu zaman \u0131rk\u00e7\u0131, sosyal-\u015foven ya da s\u00f6m\u00fcrgeci bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n ifadesidir. Ger\u00e7ek anti-emperyalistlik, ezilen halklar\u0131n kendi kaderini tayin hakk\u0131n\u0131 savunmadan m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u200b<strong>Uluslar\u0131n Kaderini Tayin Hakk\u0131 ve Devrimci Perspektif<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u200bUluslar\u0131n kaderini tayin hakk\u0131, yaln\u0131zca teorik bir ilke de\u011fil; somut politik bir tutumdur. Bu hak; ayr\u0131lma hakk\u0131n\u0131, federal \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, \u00f6zerkli\u011fi ve birlik i\u00e7inde e\u015fitli\u011fi de i\u00e7erir. \u00d6nemli olan karar\u0131n halklara ait olmas\u0131d\u0131r.<br>\u200b\u0130ran\u2019da olas\u0131 bir kriz ya da m\u00fcdahale s\u00fcrecinde devrimci tutum \u015fu olmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>\u200b\u0130ran teokrasisine kar\u015f\u0131 net bir demokrasi m\u00fccadelesi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u200bABD-\u0130srail eksenli m\u00fcdahaleye kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k\u00e7\u0131 bir tutum.<\/p>\n\n\n\n<p>\u200bK\u00fcrtler ba\u015fta olmak \u00fczere t\u00fcm ezilen halklar\u0131n kendi kaderini tayin hakk\u0131n\u0131n ko\u015fulsuz savunulmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u200b\u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n, kad\u0131nlar\u0131n ve emek\u00e7i kesimlerin siyasal \u00f6znele\u015fmesinin desteklenmesi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u200bBu eksenler birle\u015fmeden ne ger\u00e7ek anti-emperyalizm ne de ger\u00e7ek demokratik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>\u200b<strong>Devrimci, Demokratik ve Ulusal Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k Yolunun Zorunlulu\u011fu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u200bOrtado\u011fu\u2019da halklar iki se\u00e7enek aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r: Ya teokratik\/otoriter rejimler ya da emperyalist dizayn projeleri. Oysa ger\u00e7ek se\u00e7enek; demokratik ve ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k\u00e7\u0131 yoldur.<br>\u200b\u0130ran rejiminin y\u0131k\u0131lmas\u0131 tek ba\u015f\u0131na \u00f6zg\u00fcrl\u00fck getirmez. ABD m\u00fcdahalesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak ise \u0130ran rejimini savunmak anlam\u0131na gelmez. S\u00f6m\u00fcrgeci ve sosyal-\u015fovenlerin anti-emperyalist s\u00f6ylemlerinin birer demagojiden ibaret oldu\u011fu unutulmamal\u0131d\u0131r. Devrimci tutum, iki gericilik aras\u0131nda taraf se\u00e7mek de\u011fil; halklar\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00f6znele\u015fmesini savunmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>02.03.2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>#NeABDNe\u0130ran #HalklarKendiKaderiniTayinEtmelidir #Gericili\u011feKar\u015f\u0131Devrim #Sava\u015faVeBask\u0131yaHay\u0131r JinJiyanAzadi (Kad\u0131n vurgusu i\u00e7in) #K\u00fcrtMeselesi #\u0130\u015f\u00e7iS\u0131n\u0131f\u0131 #B\u00f6lgeselHegemonya #Ortado\u011fuHalklar\u0131 #\u0130ranHalklar\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ABD\u2019nin \u0130ran\u2019a M\u00fcdahalesi Tart\u0131\u015fmalar\u0131: Emperyalizm ve Uluslar\u0131n Kaderini Tayin Hakk\u0131 \u00dczerine \u200b\u0130ki Gericilik Aras\u0131nda S\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan Halklar \u200bOrtado\u011fu bir kez daha emperyal m\u00fcdahale, b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 rekabeti ve otoriter rejimlerin krizleri aras\u0131nda tarihsel bir k\u0131r\u0131lma noktas\u0131nda durmaktad\u0131r. \u0130srail\u2013ABD sald\u0131r\u0131s\u0131 ba\u011flam\u0131nda \u0130ran meselesi yaln\u0131zca devletler aras\u0131 bir \u00e7at\u0131\u015fma de\u011fil; ayn\u0131 zamanda ezilen halklar\u0131n gelece\u011fini, b\u00f6lgesel dengeleri ve anti-emperyalist &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":5604,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[114,43,113,59,54,116,58,41,42,111,55,112],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5603"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5603"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5603\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5611,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5603\/revisions\/5611"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5604"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5603"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5603"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5603"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}