YASAKLI “MUNZUR K\u00dcLT\u00dcR ve DO\u011eA FEST\u0130VAL\u0130’N\u0130N” BANA HATIRLATTIKLARI ve D\u00dc\u015e\u00dcND\u00dcRD\u00dcKLER\u0130
Elaz\u0131\u011f’\u0131n, Kovanc\u0131lar il\u00e7esinde do\u011fup, b\u00fcy\u00fcd\u00fcm.
B\u00fcy\u00fcmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m il\u00e7ede, Cumhuriyet’in kurucusu y\u00fcce Atat\u00fcrk \u00f6nceden, Romanya’dan T\u00fcrk muhacirlerini getirip yerle\u015ftirmi\u015fti.
Bizlerin anadilini ve \u00f6z\u00fcn\u00fc unutmas\u0131 i\u00e7in bundan daha y\u00fcce bir ideal olabilir miydi? Bu y\u00fczden Atat\u00fcrk’e y\u00fcce diyerek hitap ettim. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye’de hi\u00e7bir yer yokmu\u015f gibi, bilhassa bizim Mezopotamya topraklar\u0131n\u0131 stratejik olarak uygun g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc muhacirlere.
Zaten, T\u00fcrk\u00e7eyi ilk olarak muhacirlerden \u00f6\u011frendim. Fakat, tezin-antitezle \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 gibi, hem muhacir arkada\u015flar\u0131m\u0131zla oyunlar oynard\u0131k hem de onlara T\u00fcrk\u00e7e-K\u00fcrt\u00e7e kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 bir s\u00f6zc\u00fck olan “macir-i kovik” adl\u0131 a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 bir lakap takm\u0131\u015ft\u0131k. Onlarda bize kar\u015f\u0131l\u0131k vererek: “K\u00fcrt kovik” derlerdi. Y\u00f6re halk\u0131 bu c\u00fcmlenin anlam\u0131n\u0131 bilir.
Evet!.. a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 … Ama hor g\u00f6rmeyin bir zamanlara ait bu tavr\u0131m\u0131z\u0131. Psikolojide etkiye tepki olarak tespit edilmi\u015ftir bu ili\u015fki bi\u00e7imi. \u00c7\u00fcnk\u00fc muhacirlerin bizim dilimizi \u00f6\u011frenme gere\u011fi duymadan, kendi dillerini bize dayatmalar\u0131 zaten ilk a\u015fa\u011f\u0131lanma duygusunu bizde yaratm\u0131\u015ft\u0131.
Aradan y\u0131llar ge\u00e7ti, b\u00fcy\u00fcd\u00fck. Muhacirlerde bizim topraklar\u0131m\u0131zda baya\u011f\u0131 sermaye sahibi oldular.
Daha sonra ne mi oldu?
Bizlere:
“Yahu bu geri kalm\u0131\u015f insanlar i\u00e7inde ya\u015fan\u0131l\u0131r m\u0131” diyen muhacirler, bat\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerine g\u00f6\u00e7t\u00fcler.
Bize ne oldu diye sorarsan\u0131z? Biz h\u00e2l\u00e2 devlet baban\u0131n bizim i\u00e7in yazm\u0131\u015f oldu\u011fu senaryolar\u0131n kurban\u0131 olmaya devam ediyoruz.
Yeni senaryonun projesi belliydi. Devletin bizi bilin\u00e7sel bak\u0131mdan uyanmam\u0131z i\u00e7in me\u015fgul etmesi gerekiyordu. Yeni senaryonun ad\u0131, tarihten g\u00fcn\u00fcm\u00fcze g\u00fcncelli\u011fini hi\u00e7 kaybetmeyen Alevi-S\u00fcnni \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131yd\u0131.
\u00c7ocuklu\u011fumda siyah-beyaz bir televizyonumuz vard\u0131. \u0130\u00e7inde ise, sa\u011folsun devlet baban\u0131n bizi dev\u015firmek i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc filmler, \u00e7izgi filmler ve e\u011flence programlar\u0131 bizi dev\u015firmek i\u00e7in oynard\u0131. O zamanlar sadece bir kanal yay\u0131nlayabilirdu o televizyonumuz. O da TRT 1 idi.
O y\u0131llarda il\u00e7emizde tamirci Hayrettin diye biri vard\u0131. Art\u0131k her nedense, Dersim’den bizim oraya g\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f. F\u0131r\u0131n, buzdolab\u0131 vb. elektrikli e\u015fyalar tamir ediyordu.
Etraf\u0131mdaki insanlar ona; k\u0131z\u0131lba\u015f Hayrettin, Alevi Hayrettin, bir de Hayrettin abimin post b\u0131y\u0131klar\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in kendisine kom\u00fcnist Hayrettin derler, d\u0131\u015flarlard\u0131. Yani anlayaca\u011f\u0131n\u0131z etraf\u0131mdaki insanlar\u0131n Hayrettin’e verdikleri de\u011fer, Hayrettin’in tamircili\u011fiyle orant\u0131l\u0131yd\u0131.
Aradan birka\u00e7 y\u0131l ge\u00e7tikten sonra renkli televizyonlar ve \u00e7anak antenler piyasa sunuldu. Kimlik, k\u00fclt\u00fcr asimilasyonu konusunda bir devrim niteli\u011finde olan bu geli\u015fmeye bizim Hayrettin abi el att\u0131. F\u0131r\u0131n, buzdolab\u0131 tamircili\u011fini b\u0131rak\u0131p, televizyon tamircili\u011fine ba\u015flad\u0131. Helal olsun, ger\u00e7ekten yetenekli adamd\u0131. Elektrikli teknik i\u015flerine \u00e7ok yatk\u0131n bir zekas\u0131 vard\u0131.
O tarihlerde Cine5 TV daha yeni yeni ad\u0131n\u0131 duyurmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. B\u00fcy\u00fcklerimiz bu kanaldan futbol ma\u00e7lar\u0131n\u0131 izlemek i\u00e7in kahvehanelere dolu\u015furlard\u0131. Hayrettin abi ise, bu pop\u00fcleriteyi g\u00f6rd\u00fckten sonra evlere \u00e7anak anten kurmaya ba\u015flad\u0131. Eee..! Ne de olsa; pop\u00fclizm para ve sermaye ideolojisinin modern k\u00fclt\u00fcr\u00fc.
Art\u0131k, her \u00e7at\u0131da bir yuvarlak tencere gibi olan antenler \u00e7o\u011fal\u0131yordu. Ve k\u0131z\u0131lba\u015f, kom\u00fcnist Hayrettin; Hayrettin Bey olmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Beylik kelimesi her \u015feye bela oldu\u011fu gibi, Hayrettin abimin ba\u015f\u0131nada bela oldu. Fazla paray\u0131 g\u00f6ren Hayrettin (Ehl-i Beyt inanc\u0131na sahip) abim, kumar oynamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Gerisi mal\u00fbm..!
Kovanc\u0131lar geli\u015fiyordu. \u0130\u015f piyasas\u0131 b\u00fcy\u00fcyordu. Bu y\u00fczden Kovanc\u0131lar’a en yak\u0131n Alevi k\u00f6ylerinden fakir insanlar, \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in ta\u015f\u0131n\u0131yorlard\u0131.
Heyhat! Kimin akl\u0131na gelir!
\u00dclk\u00fcc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ve feodal islam anlam anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131, konu\u015fuldu\u011fu bu il\u00e7ede, bir g\u00fcn solculuk sempatizanl\u0131\u011f\u0131 filiz verecek.
O y\u0131llarda Lise ilk s\u0131n\u0131ftayd\u0131m. \u0130l\u00e7emizde geli\u015fen sol sempatizanl\u0131\u011f\u0131 sayesinde, Kovanc\u0131lar’\u0131n gen\u00e7leri, “Dersim Munzur K\u00fclt\u00fcr ve Do\u011fa Festivali”nden haberdar olup, festivalle tan\u0131\u015fmaya niyetlendiler. Ben de merak ediyordum. Ve sezonun ilk festivalinde, bir minib\u00fcs kiralay\u0131p, Dersim’in yolunu tuttuk. Festivaldeydik. Festival alan\u0131nda dola\u015f\u0131rken bizim “Cine5 Hayrettin” abimi g\u00f6rd\u00fcm. Y\u0131llard\u0131r Dersim’e u\u011framayan ve zevk-i sefaya kendini kapt\u0131rm\u0131\u015f, ” Hayrettin Bey” oradayd\u0131.
Neydi onu y\u0131llar sonra Dersim’e ve festivale getiren duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcnce?
Festival olduk\u00e7a kalabal\u0131kt\u0131. T\u00fcrk soluna mensup sanat\u00e7\u0131lar yer alm\u0131\u015ft\u0131. Partizan mar\u015flar\u0131 ve arada bir Dersim’e ait \u015fark\u0131 ve T\u00fcrk\u00fcler okunuyordu.
Bir de, Belk\u0131s Akkale gelmi\u015fti. Kalbinde Atat\u00fcrk sevgisiyle: ” Merhaba Dersim halk\u0131, ben sizlerin geliniyim” diyerek sahnedeydi.
Dersim festivali esnas\u0131nda ya\u015fad\u0131klar\u0131m\u0131 y\u0131llar sonra g\u00f6zlemledi\u011fimde; o atmosferde Alevi-S\u00fcnni ayr\u0131m\u0131n\u0131 ya\u015fatan duygular\u0131n silikle\u015fmi\u015f oldu\u011funu hat\u0131rlad\u0131m. Herkes ayn\u0131 co\u011frafyan\u0131n insan\u0131 oldu\u011funu, b\u00fcy\u00fcl\u00fc bir zaman i\u00e7inde payla\u015f\u0131yordu.
Lakin, Dersim’in ozanlar\u0131 ve Dersim’in kadim ezgileri, festivalde \u00f6ks\u00fcz b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u00d6rne\u011fin, Dersim’in kadim bir ozan\u0131 olan H\u00fcseyin Do\u011fanay neredeydi? Ve buna benzer bir\u00e7ok eksik ayr\u0131nt\u0131 y\u0131llar sonra fark etti\u011fim ger\u00e7eklerdi.
Evet..!
Devletin korktu\u011fu ve korktu\u011fundan dolay\u0131 festivalin asl\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in, sinsice m\u00fcdahalelerde bulundu\u011fu Dersim festivalini geride b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131k.
En son kutlanan Dersim festivalinden sonra; Kovanc\u0131lar’da, Dersim’de bir\u00e7ok gen\u00e7 polisler taraf\u0131ndan tutukland\u0131, s\u00fcrg\u00fcnlere g\u00f6nderildi.
Dersim’de, \u00f6zellikle k\u0131\u015f mevsimi gelince i\u015fsiz olan insanlar, yaz mevsiminin gelmesini beklediler. Dersim festivali olsunda, biraz ticaret yap\u0131p, festivalde para kazan\u0131r\u0131z diye. O da olmad\u0131.
O g\u00fcnden bug\u00fcne, Dersim festivali yasakland\u0131. Art\u0131k festivale gelemeyen insanlar tatil yerlerine; bacas\u0131z fabrika olan turizm mek\u00e2nlar\u0131na gidiyorlar. B\u00f6ylelikle, olays\u0131z ve sorunsuz amac\u0131na ula\u015fan s\u00f6m\u00fcrgeci devlet, hem festivalin anlam ve i\u00e7eri\u011fini de\u011fi\u015ftirdi hem de Diasporada olan Dersimlilerin turizm mek\u00e2nlar\u0131nda emeklerini s\u00f6m\u00fcrmeye devam ediyor. Sadece maddi olarak s\u00f6m\u00fcrm\u00fcyor. Y\u0131llard\u0131r turizm mek\u00e2nlar\u0131nda, T\u00fcrk ve bat\u0131 tatil k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc benimsemi\u015f Dersimlilerin, kendi \u00f6zlerine ve mek\u00e2nlar\u0131na olan aidiyet duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 acaba ne kadar anlam\u0131n\u0131 koruyabiliyor?
En son i\u00e7inde bulundu\u011fumuz 2022 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lmak istenen, Munzur K\u00fclt\u00fcr ve Do\u011fa Festivali’ne y\u00f6nelik yasak, y\u0131llard\u0131r oldu\u011fu gibi yine Erdo\u011fan taraf\u0131ndan konuldu. Tamam\u0131yla ideolojik olan bu yasak, Erdo\u011fan taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmek istenen “Neo-Osmanl\u0131” politikas\u0131n\u0131n bir yapt\u0131r\u0131m\u0131.
Bu yasa\u011f\u0131n ba\u015fka sebeplerinide biliyoruz. \u00dcz\u00fcc\u00fc olan, AKP-MHP \u0130ttifak\u0131 taraf\u0131ndan \u0131srarla s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen “Munzur K\u00fclt\u00fcr ve Do\u011fa Festivali”ne kar\u015f\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm olabilecek yeterli itiraz sesleri y\u00fckselmemesi.
Asl\u0131nda bu yetersizlik beni \u015fa\u015f\u0131rtmad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc, Dersim Belediyesi’nin T\u00fcrk Solu’na mensup bir ba\u015fkan taraf\u0131ndan y\u00f6netildi\u011fi a\u015fik\u00e2r. Ve bu festivalin ne i\u00e7in yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6z itibariyle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, kendili\u011finden do\u011fan soru i\u015faretlerine mani olunam\u0131yor.
TKP \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde yap\u0131lmak istenilen “Munzur K\u00fclt\u00fcr ve Do\u011fa Festivali”nin bu t\u00fcr eksiklikler bar\u0131nd\u0131rmas\u0131 ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 de\u011fil. Lakin, normal olan\u0131 \u00e7eli\u015fkilerle dolduran bir ba\u015fka \u00f6nemli husus, Dersim’in hangi co\u011frafyaya ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu ve bu ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n Dersim’de yap\u0131lacak festivale kazand\u0131raca\u011f\u0131 hedeftir.
H\u00e2liyle, hedef bu y\u00f6nl\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, Dersim’de yasaklanan festivale kar\u015f\u0131 g\u00f6sterilen tepkilerin k\u0131sa s\u00fcreli olmas\u0131 tabii oluyor.
Dersim Belediye Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanan F.M.Ma\u00e7o\u011flu’nun, Dersim’de bulunan “Mavi K\u00f6pr\u00fc”y\u00fc T\u00fcrk bayraklar\u0131yla s\u00fcslemesi hen\u00fcz haf\u0131zalardan silinmi\u015f de\u011fil. Yasaklanan “Munzur K\u00fclt\u00fcr ve Do\u011fa Festivali”yle i\u00e7 i\u00e7e olan bu sorunlar, Erdo\u011fan sonras\u0131nda da unutulmamas\u0131 gereken ger\u00e7eklerdir.
T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Devleti’nin tek\u00e7i modeli belki ilerde yasaklanabilecek yeni “Munzur K\u00fclt\u00fcr ve Do\u011fa Festival”lerinin devam\u0131 olacakt\u0131r.
Osmanl\u0131’dan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar Dersim b\u00f6lgesine uygulanm\u0131\u015f olan t\u00fcm fa\u015fist eylemlerin s\u0131n\u0131fsal nitelikte olmas\u0131, ya\u015fan\u0131lacak yeni fa\u015fist uygulamalar\u0131n habercisi olabilir. Bu s\u0131n\u0131fsall\u0131\u011f\u0131n etnik boyunu ise, Dersim’in bir K\u00fcrdistan b\u00f6lgesi oldu\u011fu hakikati do\u011frulamaktad\u0131r.
\u015e\u00fcphesiz T\u00fck devletinin; K\u00fcrdistan’da, S\u00fcnni topluma ve devlet\u00e7i anlay\u0131\u015fa kar\u015f\u0131 zarar verdi\u011fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc K\u00fcrdistan’da egemen devlete ba\u015f e\u011fen t\u00fcm birey ve toplumlar s\u0131n\u0131fsal ve etnik meselelerden yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.
Bilhassa K\u00fcrdistan’da; Dersim ve belirli b\u00f6lgeler direni\u015fleriyle, egemen olanT\u00fcrk ulus devletinin her zaman hedefi olmu\u015ftur. Bu y\u00fczden Dersim’i kendi kadim kimli\u011fiyle b\u00fct\u00fcnle\u015ftiremeyen b\u00fct\u00fcn ideolojik fraksiyonlar, s\u0131n\u0131fsal ve etnik ger\u00e7ekle tam olarak b\u00fct\u00fcnle\u015femiyorlar.
Bug\u00fcn Dersim’de yap\u0131lacak olan bir festivalin, s\u00f6ylemi\u015f oldu\u011fum bu ger\u00e7eklerden yola \u00e7\u0131karak bir direni\u015fi yans\u0131tmas\u0131 \u00e7ok zor.
“Munzur K\u00fclt\u00fcr ve Do\u011fa Festivali” derken, do\u011fa festivalinin, sadece Dersim’in do\u011fas\u0131n\u0131 esas almas\u0131, Dersim halk\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n ait oldu\u011fu K\u00fcrdistan co\u011frafyas\u0131nda, T\u00fcrk ordusunca yak\u0131l\u0131p, y\u0131k\u0131lan do\u011fay\u0131 e\u015f de\u011ferde mesele edinmemesine neden oluyor ve Ma\u00e7o\u011flu’nun bu konuda Dersim halk\u0131yla elele vererek kal\u0131c\u0131 bir tepki g\u00f6stermemesi, kaybetti\u011fimiz \u00e7ok \u015feyi g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor.
T\u00fcrk fa\u015fizmini, Dersim’de yap\u0131lacak bir festivalin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde tutmak sonu\u00e7 olarak, Dersim’in tarihine ve gelece\u011finide zarar veriyor.
Dersim’de yasaklanan festivalin do\u011fa i\u00e7erikli olmas\u0131, fakat Dersim Belediye Ba\u015fkan\u0131’n\u0131n, kat\u0131 at\u0131k tesisi projesini hayata ge\u00e7irmek istemesine y\u00f6nelik, projenin imar edilece\u011fi b\u00f6lgeden, bir\u00e7ok insan\u0131n; ” …do\u011fam\u0131za zarar verme, ekme\u011fimize engel olma” diye Ma\u00e7o\u011flu’na g\u00f6sterdikleri tepki, yap\u0131lmak istenen festivalin do\u011faya kar\u015f\u0131 daha ger\u00e7ek\u00e7i olmas\u0131 gerekti\u011fini g\u00f6steren bir ba\u015fka ger\u00e7ektir.
Yaz\u0131n\u0131n sonuna gelirken, geriye d\u00f6n\u00fcp hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m; ilk Dersim Festivali’ne gitti\u011fimde, festivale farkl\u0131 b\u00f6lgelerden gelen insanlarla, Dersim halk\u0131n\u0131n ayn\u0131 kadim atmosferi teneff\u00fcs etmeleriydi. Ve ayn\u0131 atmosferde, yek tarih inanc\u0131yla, ayn\u0131 ruh i\u00e7in toplanm\u0131\u015f insanlar.
Peki \u015fimdi?
K\u00fcrdistan co\u011frafyas\u0131nda, s\u0131n\u0131fsal devrim bilincinden yoksun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fun yaratt\u0131\u011f\u0131 burjuvazi milliyet\u00e7ili\u011fi ve Dersim’in \u00f6zerkli\u011fini isteme y\u00f6n\u00fcnde derinle\u015fen b\u00f6lgesel tutuculuk var.
Heybet AKDO\u011eAN
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
YASAKLI “MUNZUR K\u00dcLT\u00dcR ve DO\u011eA FEST\u0130VAL\u0130’N\u0130N” BANA HATIRLATTIKLARI ve D\u00dc\u015e\u00dcND\u00dcRD\u00dcKLER\u0130Elaz\u0131\u011f’\u0131n, Kovanc\u0131lar il\u00e7esinde do\u011fup, b\u00fcy\u00fcd\u00fcm.B\u00fcy\u00fcmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m il\u00e7ede, Cumhuriyet’in kurucusu y\u00fcce Atat\u00fcrk \u00f6nceden, Romanya’dan T\u00fcrk muhacirlerini getirip yerle\u015ftirmi\u015fti.Bizlerin anadilini ve \u00f6z\u00fcn\u00fc unutmas\u0131 i\u00e7in bundan daha y\u00fcce bir ideal olabilir miydi? Bu y\u00fczden Atat\u00fcrk’e y\u00fcce diyerek hitap ettim. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye’de hi\u00e7bir yer yokmu\u015f gibi, bilhassa bizim Mezopotamya topraklar\u0131n\u0131 …<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":4709,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[43,113,59,54,57,41,42,111,55,112],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4708"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4708"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4708\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4714,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4708\/revisions\/4714"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4709"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4708"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4708"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4708"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}