Kazakistan’daki ayaklanman\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndan bu yana anar\u015fist platform CrimethInc olaylara dair yay\u0131n yap\u0131yor. Rus anar\u015fistleri ve yerel anar\u015fistlerin raporlar\u0131 ve de\u011ferlendirmeleri CrimethInc taraf\u0131ndan 12 Ocak’ta yay\u0131nland\u0131. Birka\u00e7 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 yoruma ek olarak, Almat\u0131’dan iki anonim anar\u015fist feministle yap\u0131lan bir r\u00f6portaj\u0131n \u00f6nemli k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 burada yay\u0131nl\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n
ABD’nin Kazakistan’da bir “renkli devrim” ger\u00e7ekle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131na dair komplo teorilerini destekleyenler i\u00e7in s\u00f6ylenecek \u015fey; protestolar, h\u00fck\u00fcmetin Kazakistan\u2019da devlet tekeli taraf\u0131ndan \u00fcretilen gaz i\u00e7in verilen s\u00fcbvansiyonlar\u0131 kald\u0131rmas\u0131na tepki olarak ba\u015flad\u0131. Kazakistan ve Rusya h\u00fck\u00fcmetlerini savunanlar, i\u015f\u00e7ilere neoliberal kemer s\u0131kma politikas\u0131 dayatan bask\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7leri savunuyorlar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bu, Kazakistan’daki \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n birle\u015fik bir anti-kapitalist m\u00fccadelenin yans\u0131mas\u0131 oldu\u011fu anlam\u0131na gelmiyor. Protestolar\u0131n bile\u015fimine ili\u015fkin en inand\u0131r\u0131c\u0131 olan haberler de, farkl\u0131 ama\u00e7lara ula\u015fmak i\u00e7in farkl\u0131 taktikler kullanan, \u00e7ok \u00e7e\u015fitli kat\u0131l\u0131mc\u0131lar oldu\u011funu kabul ediyor. Bir Kriz, Kazakistan’daki ayaklanma da oldu\u011fu gibi, bir toplumdaki t\u00fcm kusurlar\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131r. Mevcut her \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 keskinle\u015ftirir : etnik ve dini gerilimler, y\u00f6netici se\u00e7kinler aras\u0131ndaki rekabetler, n\u00fcfuz ve g\u00fc\u00e7 i\u00e7in jeopolitik m\u00fccadeleler… Kazakistan’da, yerle\u015fik otoriter g\u00fc\u00e7 yap\u0131s\u0131 nedeniyle, her \u00e7at\u0131\u015fma hemen ya hep-ya hi\u00e7 noktas\u0131na gelebiliyor.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Bundand\u0131r ki, 1 Ocak’ta artan ya\u015fam maliyetine kar\u015f\u0131 bir protesto olarak ba\u015flayan \u015fey, h\u0131zla \u00fclke \u00e7ap\u0131nda bir ayaklanmaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc ve bu, i\u00e7 ve d\u0131\u015f askeri \u015fiddetin bir kombinasyonu ile vah\u015fice bast\u0131r\u0131ld\u0131. K\u0131sa s\u00fcreli\u011fine, g\u00f6stericiler polislerin elinden silahlar\u0131 alarak kar\u015f\u0131 koydular ve d\u00fckkanlar\u0131 ya\u011fmalamay\u0131, kamu binalar\u0131n\u0131 yakmay\u0131 veya i\u015fgal etmeyi ba\u015fard\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n \u00c7at\u0131\u015fman\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndan itibaren hem Kazak hem de yabanc\u0131 medya protestocular\u0131n kimlikleri hakk\u0131nda baz\u0131 iddialarda bulundu. Yap\u0131lan tarifler; “protestocular”, “sald\u0131rgan gen\u00e7ler” ve “\u00e7arp\u0131c\u0131lar”dan “milliyet\u00e7i \u00e7eteler”, “Almat\u0131’ya sald\u0131ran 20.000 haydut” ve “\u0130slami ter\u00f6ristler” aras\u0131nda de\u011fi\u015fiyordu. Ayaklanmaya \u00e7e\u015fitli gruplar\u0131n dahil oldu\u011fu do\u011fruydu – orada t\u00fcm farkl\u0131l\u0131klar\u0131 ve \u00e7eli\u015fkileriyle b\u00fct\u00fcn bir toplum temsil edildi.<\/p>\n\n\n\n Rusya’daki olaylar\u0131 izleyen bir anar\u015fist platform olan Anarchist Fighter, Telegram kanal\u0131nda \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu: \u00bbGazeteci Maksim Kurnikov, Ekho Moskvy’nin sabah program\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, ‘cephanelerden silah al\u0131p g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerine sald\u0131rma planlar\u0131n\u0131n Kazakistan da yeni olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d s\u00f6yledi. Tam olarak ayn\u0131 \u015fey Haziran 2016’da Akt\u00f6be kasabas\u0131nda da olmu\u015ftu: birka\u00e7 d\u00fczine gen\u00e7 insan iki silah deposundan silah \u00e7al\u0131p, ara\u00e7lara el koyarak Ulusal Muhaf\u0131zlara sald\u0131rmak i\u00e7in kulland\u0131 ve ulusal muhaf\u0131zlar taraf\u0131ndan yenilgiye u\u011frat\u0131ld\u0131lar. Kurnikov ayr\u0131ca, Kazakistan’\u0131n bat\u0131s\u0131ndaki yasad\u0131\u015f\u0131 petrol rafinerilerinde, Kazak \u015fehirli halk\u0131 taraf\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 bir \u015fekilde ‘mambet’ (kolhos k\u00f6yl\u00fcs\u00fc) olarak adland\u0131r\u0131lan k\u00f6yl\u00fclerden olu\u015fan paramiliter muhaf\u0131zlar\u2019\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan ve bu gruplar\u0131n ayr\u0131ca zaman zaman polis memurlar\u0131yla silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalara girdiklerinden de bahsetti.<\/p>\n\n\n\n Komplo teorileri, insanlar\u0131 protestocular\u0131 desteklemekten cayd\u0131racak kadar ayaklanmaya kat\u0131lanlar \u00fczerinde \u015f\u00fcphe uyand\u0131r\u0131yorsa, ama\u00e7lar\u0131na ula\u015fm\u0131\u015flard\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Temel olarak, Kazak toplumunda aktif silahl\u0131 direni\u015f yetene\u011fine sahip \u00f6rg\u00fctl\u00fc gruplar var. G\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leriyle do\u011frudan \u00e7at\u0131\u015fmaya girenlerden baz\u0131lar\u0131n\u0131n bu t\u00fcr gruplar\u0131n \u00fcyeleri olmas\u0131 ve baz\u0131lar\u0131n\u0131n da kendili\u011findenci, spontan g\u00f6stericiler olmas\u0131 muhtemeldir. Bunun, savunman\u0131n hem kalabal\u0131k taraf\u0131ndan kendili\u011findenci hem de kat\u0131lan \u00f6rg\u00fctl\u00fc radikal gruplar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla organize edildi\u011fi Kiev’deki 2014 Maidan’a bir benzerli\u011fi var.\u00ab<\/p>\n\n\n\n Kazakistan’\u0131n g\u00fc\u00e7 bloklar\u0131n\u0131n i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 s\u00f6ylentileri ve ayaklanma da jeopolitik g\u00fcndemlerle ilgili spek\u00fclasyonlar\u0131n hepsi do\u011fru olabilir. Ancak bu s\u00f6ylentileri ve spek\u00fclasyonlar\u0131, olanlar\u0131n anlat\u0131s\u0131n\u0131n kalbine yerle\u015ftirmek, say\u0131s\u0131z s\u0131radan insan\u0131n kendi sebeplerinden hareketle yapt\u0131\u011f\u0131 bir se\u00e7imden dolay\u0131 ayaklanmaya kat\u0131lma ve harekete ge\u00e7me yeteneklerini inkar etmek anlam\u0131na gelir. T\u00fcm komplo teorileri gibi, bu da ayaklanmalara dahil olan ki\u015filerin sadece karanl\u0131k k\u00fcresel g\u00fc\u00e7ler oldu\u011funu varsayar. Bu t\u00fcr anlat\u0131lar, olaylar\u0131 ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n onlarla etkile\u015fim kurma \u015feklini etkilemeye hizmet eder. Bu komplo teorileri, insanlar\u0131 ekonomik s\u00f6m\u00fcr\u00fcye ve siyasi tahakk\u00fcme kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan protestocular\u0131 desteklemekten cayd\u0131racak kadar ayaklanmaya kat\u0131lanlar \u00fczerinde \u015f\u00fcphe uyand\u0131r\u0131yorsa, ama\u00e7lar\u0131na ula\u015fm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Almat\u0131’daki g\u00f6rg\u00fc tan\u0131klar\u0131 ayaklanmay\u0131 nas\u0131l ya\u015fad\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kazakistan’daki olaylar hakk\u0131nda daha fazla bilgi edinmek i\u00e7in, ayaklanman\u0131n baz\u0131 anlar\u0131na tan\u0131k olan Almat\u0131’dan iki Anarko-Feminist\u2019in bilgilerine ba\u015fvurduk. \u00c7at\u0131\u015fmalarda bulunmad\u0131lar, ancak eskiden Kazfem ile birlikte y\u0131llarca \u015fehirdeki sol-kanat feminist faaliyetlere kat\u0131ld\u0131lar. Kazfem, -muhtemelen Sovyetler Birli\u011fi’nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnden bu yana Kazakistan’daki ilk feminist hareket idi- feminist dergisi Yudol\u02bc’u yay\u0131nl\u0131yor ve \u00f6rne\u011fin 8 Mart’ ta g\u00f6steriler d\u00fczenliyor.<\/p>\n\n\n\n – Bulabildi\u011fimiz, olaylara “tarafs\u0131z” bakmaya en yak\u0131n ki\u015fi sizsiniz. L\u00fctfen k\u0131saca kendinizi tat\u0131rm\u0131s\u0131n\u0131z<\/strong>?<\/p>\n\n\n\n Cevap:<\/strong> Biz Kazakistan’dan iki anar\u015fistiz. Son on bir y\u0131lda Almat\u0131’da bir\u00e7ok sol anarco-feminist- ekolojist, hayvan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve vegan faaliyetlerine kat\u0131ld\u0131k. Ancak \u015fu an o kadar aktif de\u011filiz. 21. y\u00fczy\u0131lda Kazakistan’da herhangi bir anar\u015fist hareketin varl\u0131\u011f\u0131na dair bir bilgimiz yok. 1990’larda baz\u0131 yeralt\u0131 faaliyetleri vard\u0131, ancak \u015fu anda b\u00f6yle bir \u015fey yok. Eskiden solcu Marksist bir okuma \u00e7evresi grubunda yer ald\u0131m: toplant\u0131lar, halka a\u00e7\u0131k baz\u0131 konferanslara kat\u0131ld\u0131m. Eski \u00fcyelerin \u015fimdi ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyorum. Burada hi\u00e7bir “sol” gruptan haber alm\u0131yorum. Kazakistan’daki ilk feminist hareketlerden biri olan Kazfem’in organizat\u00f6rlerinden biriydim. \u00d6rne\u011fin 8 Mart’ta halka a\u00e7\u0131k eylemler ve performanslar d\u00fczenledik ve feminist dergi Yudol\u02bc’u yay\u0131nlad\u0131k.<\/p>\n\n\n\n Burada \u015fu anda aktif olan Oyan Kazakistan (Uyan Kazakistan) adl\u0131 liberal bir gen\u00e7lik hareketi var. Toplant\u0131lar, \u00e7e\u015fitli g\u00f6steri ve y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fler d\u00fczenler ve genellikle polis taraf\u0131ndan taciz edilirler. Uyan Kazakistan grubu 2019 \u015eehir Maratonun’da Beibarys Tolymbekov ve Asya Tulesova’n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi pankart hareketinin ard\u0131ndan olu\u015fturuldu. Almat\u0131’da maraton g\u00fczergah\u0131na cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imleriyle ilgili bir g\u00f6nderme olan “Ger\u00e7eklerden ka\u00e7amazs\u0131n” yaz\u0131l\u0131 pankart as\u0131p, 15 g\u00fcn hapis cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131lar. Bu durum \u00f6zellikle ABD sosyal medyas\u0131nda b\u00fcy\u00fck ilgiye yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n On, hatta be\u015f y\u0131l \u00f6nce, daha fazla insan Devlet Ba\u015fkan\u0131na sad\u0131kt\u0131. O zamanlar Kazakistan’\u0131n “geli\u015fece\u011fi”, her \u015feyin yak\u0131nda daha iyi olaca\u011f\u0131 umudu vard\u0131. 2011’de Zhanaozen’de protestocu i\u015f\u00e7iler vuruldu\u011funda bile, Almat\u0131’dan \u00e7ok az destek vard\u0131. Bir\u00e7ok insan orada ya\u015fananlar\u0131n do\u011fru oldu\u011funa inan\u0131yordu. Ge\u00e7mi\u015fte, protestolar oldu\u011fu zaman, protestolar eski nesil, i\u015f\u00e7iler ve b\u00f6lgelerden, aullardan (k\u00f6ylerden) gelen insanlar taraf\u0131ndan \u00f6rg\u00fctlenir ve desteklenirdi. Bunlar genellikle eskimi\u015f muhalefet lideri Muhtar Oblyazov taraf\u0131ndan y\u00f6netilirdi. Ancak son \u00fc\u00e7 y\u0131lda \u015fehirli orta s\u0131n\u0131ftan gen\u00e7ler siyasi aktivistler haline geldi. Bu arada, Almat\u0131’daki ekolojik sorunlar\u0131n – kirlili\u011fin a\u015f\u0131r\u0131 derecede ve her y\u0131l daha da k\u00f6t\u00fcye gitmesi \u2013 sosyal medyan\u0131n yan\u0131nda, buradaki gen\u00e7lik protestolar\u0131n\u0131n ana nedeni oldu\u011funa inan\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n – Ocak ay\u0131n\u0131n ilk haftas\u0131nda Almat\u0131’da ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 bize anlat\u0131n.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Yeni Y\u0131ldan k\u0131sa bir s\u00fcre sonra, Zhanaozen’de bir i\u015f\u00e7i ayaklanmas\u0131n\u0131n haberi bize ula\u015ft\u0131. Protesto bar\u0131\u015f\u00e7\u0131ld\u0131. Ancak talepler olduk\u00e7a radikaldi – d\u00fc\u015f\u00fck gaz fiyatlar\u0131ndan h\u00fck\u00fcmetin istifas\u0131na kadar. Di\u011fer \u015fehirlerde de protestolar ba\u015flad\u0131. 4 Ocak’ta Almat\u0131’da dayan\u0131\u015fma eylemlerinin olaca\u011f\u0131 biliniyordu ama benim kesin bir bilgim yoktu. Eve d\u00f6nerken \u015fehrin farkl\u0131 yerlerindeki protestolar\u0131 ve Uyan Kazakistanl\u0131 aktivistlerin tutukland\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendim. Ak\u015fam t\u00fcm internet ba\u011flant\u0131lar\u0131 \u00e7evrimd\u0131\u015f\u0131 oldu.<\/p>\n\n\n\n B\u00fct\u00fcn gece patlamalar duyuldu. \u0130lk ba\u015fta buna inanmak istemedim. Yar\u0131m g\u00fcn herkesi arad\u0131m, kurbanlar oldu\u011funu \u00f6\u011frendim. Akimat (belediye binas\u0131) i\u015fgal edilmi\u015fti. Herkes bizi evde kalmaya ikna etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Protestolar\u0131n milliyet\u00e7i bir karaktere sahip olabilece\u011fine inanan baz\u0131 insanlar korkmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 (Kazakistan’da ya\u015fayan etnik Rus’um). O s\u0131rada meydan da veya kasaba da kimlerin oldu\u011funa dair kesin bir bilgi yoktu. K\u0131z arkada\u015f\u0131m ve ben bir resim \u00e7\u0131karmak i\u00e7in gidip bakmaya karar verdik.<\/p>\n\n\n\n 1986 da Sovyet rejimine kar\u015f\u0131 ayaklanma olaylar\u0131n\u0131n an\u0131s\u0131na yap\u0131lm\u0131\u015f olan an\u0131tta polis kalkanl\u0131 g\u00f6stericilerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k. Ortal\u0131kta tek bir polis ya da asker g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyordu. Sonra Akimat\u0131n (Belediye Binas\u0131n\u0131n) yand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Almat\u0131’l\u0131 anar\u015fist anlat\u0131yor<\/strong>…<\/p>\n\n\n\n \u015eehir yar\u0131 yar\u0131ya bo\u015ftu. Kazak bayrakl\u0131 arabalar tezah\u00fcrat yaparak sokaklardan ge\u00e7iyordu ve her yer kapanm\u0131\u015ft\u0131. Kap\u0131larda “Halk\u0131n yan\u0131nday\u0131z” yazan tabelalar vard\u0131. Heyecanl\u0131 bir atmosfer hakimdi. Meydana yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, baz\u0131lar\u0131n\u0131n elinde sopalar olan gen\u00e7 adam gruplar\u0131 g\u00f6rd\u00fck. Cade de yerde duran bir polis omuz ask\u0131s\u0131 g\u00f6rd\u00fcm. Bu, biraz korkutucuydu ama kimse sald\u0131rgan de\u011fildi. Sovyet rejimine kar\u015f\u0131 ayaklanma olan 1986 olaylar\u0131n\u0131n an\u0131s\u0131na dikilmi\u015f olan an\u0131t\u2019ta polis kalkanl\u0131 g\u00f6stericilerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k. Ortal\u0131kta tek bir polis ya da asker yoktu. Sonra Akimat\u2019\u0131n yand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. G\u00f6zlerimize inanamad\u0131k. Biri Akimat’\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131ndaki binan\u0131n kap\u0131lar\u0131n\u0131 k\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. O binada TV istasyonlar\u0131 ve di\u011fer devlet kurumlar\u0131 var. Baz\u0131 erkekler yine yan\u0131m\u0131za geldiler: “Neden buradas\u0131n?” (Rus oldu\u011fun halde neden geldin demek istiyorlard\u0131) “Buras\u0131 benim \u015fehrim, benim \u00fclkem ve ayr\u0131ca senin” diye cevap verdim. Bizi samimi bir \u015fekilde kar\u015f\u0131lad\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n G\u00f6stericilere s\u0131cak \u00e7ay ikram ettik. Bir adam bize ba\u015f\u0131ndan beri protestolar\u0131n i\u00e7inde oldu\u011funu, g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerinin ge\u00e7ici g\u00f6rme kay\u0131b\u0131na yol a\u00e7an patlay\u0131c\u0131lar ve \u015fiddet kullanmaya ba\u015flayana kadar her \u015feyin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yledi. G\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri sadece Akimat binas\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131nda duruyorlard\u0131. O ve oradaki di\u011fer adamlar, insanlar\u0131n ba\u015flar\u0131ndan nas\u0131l vuruldu\u011funu g\u00f6rm\u00fc\u015flerdi. Vurulanlar\u0131 hastaneye g\u00f6t\u00fcrmek i\u00e7in taksi \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015flard\u0131. Adam bize, Rus ordusunun oraya inmemesi i\u00e7in havaalan\u0131n\u0131 i\u015fgal etmeyi planlad\u0131klar\u0131n\u0131 anlatt\u0131. Bir\u00e7ok \u00fcst d\u00fczey h\u00fck\u00fcmet g\u00f6revlisi ve i\u015f adam\u0131, \u00f6zel u\u00e7aklarla \u00fclkeyi \u00e7oktan terk etmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n Meydanda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz insanlar\u0131n hi\u00e7biri “ya\u011fmac\u0131” gibi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyordu. H\u00fck\u00fcmetin istifas\u0131n\u0131 istiyorlard\u0131. Kimse b\u00f6yle bir emir vermemi\u015fti. Bu, \u00fclke \u00e7ap\u0131nda bir i\u015f\u00e7i ayaklanmas\u0131yd\u0131. Kimse \u00f6lmekten korkmuyordu, ama \u00f6fke de g\u00f6rmedik. Bize plastik mermi yaralar\u0131n\u0131 g\u00f6stererek yak\u0131nda tekrar ate\u015f edilebilece\u011fi ve gitmemizin daha iyi olaca\u011f\u0131 konusunda bizi uyard\u0131lar. Patlama ve silah sesleri giderek yakla\u015f\u0131rken biz oradan ayr\u0131ld\u0131k ve bir adam bizi arabas\u0131na ald\u0131. O g\u00fcnlerde insanlar birbirleriyle \u00e7ok\u00e7a dayan\u0131\u015fma i\u00e7indeydiler.<\/p>\n\n\n\n Ocak 2022<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/kazakistan-5-1.jpg\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n