HAL\u0130T \u00c7ELENK\u2019in BARI\u015e SAVA\u015e\u00c7ILARI adl\u0131 ANILAR kitab\u0131ndan AK\u00c7ADA\u011e K\u00d6YL\u00dcLER\u0130N\u0130N 18 A\u011fustos 1969 Tarihli DURU\u015eMASI – 1<\/p>\n\n\n\n
TESL\u0130M T\u00d6RE\u2019DEN B\u0130R ANI \u2013 Halit \u00c7elenk<\/p>\n\n\n\n
\u201cPolis daya\u011f\u0131n\u0131n erdemi\u201d<\/p>\n\n\n\n
1967 yaz\u0131. K\u0131zlar\u0131m\u0131zdan Ferda ortaokulda okuyor, Serpil Hacettepe \u00dcniversitesi kimya b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencisi ve \u0130zmit\u2019te bir rafineri ya\u011f fabrikas\u0131nda staj\u0131n\u0131 yap\u0131yor. E\u015fim \u015eekibe ile birlikte k\u0131z\u0131m\u0131z Serpil\u2019e yak\u0131n olmak d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle yaz tatilini ge\u00e7irmek i\u00e7in Hereke\u2019ye gidiyoruz. Hereke hal\u0131 fabrikas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7i arkada\u015flar\u0131n yard\u0131m\u0131 ile bir i\u015f\u00e7i oturdu\u011fu evin bir odas\u0131n\u0131 bize kiraya veriyor. B\u00f6ylece s\u0131k s\u0131k \u0130zmit\u2019e gidiyor, k\u0131z\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6r\u00fcyor ve \u00f6zlem gideriyoruz. Tarihini an\u0131msayamad\u0131\u011f\u0131m bir g\u00fcn, Hereke\u2019nin ana caddesinde \u015eekibe ile birlikte y\u00fcr\u00fcrken yan\u0131m\u0131zda bir motosiklet duruyor; motosikletten iki delikanl\u0131 iniyor ve bana:<\/p>\n\n\n\n
\u2014 Abi, sizi Malatya\u2019ya g\u00f6t\u00fcrmeye geldik, diyorlar. Ankara ya\u015fam\u0131mda \u00fcniversitelerde ve d\u0131\u015far\u0131da ortaya \u00e7\u0131kan \u00f6\u011frenci olaylar\u0131, yay\u0131nlanan bildiriler, yap\u0131lan toplant\u0131lar ve y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fler nedeniyle g\u00f6zalt\u0131na almalar, su\u00e7\u00fcst\u00fc duru\u015fmalar\u0131yla ilgili s\u0131k s\u0131k yard\u0131ma \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in gen\u00e7lerin geli\u015fini yad\u0131rgam\u0131yorum. Bir yandan beni Hereke\u2019de nas\u0131l bulduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, bir yandan da onlara \u2018Olay nedir?\u2019 diye soruyorum. Gen\u00e7lerden birisi:<\/p>\n\n\n\n
\u2014 Malatya\u2019da kalabal\u0131k bir k\u00f6yl\u00fc toplulu\u011fu kendi sorunlar\u0131yla ilgili bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yapt\u0131lar. Teslim T\u00f6re, Ali Erdo\u011fdu (Yay\u0131nc\u0131 yazar Vahap Erdo\u011fdu\u2019nun amcas\u0131) ve arkada\u015flar\u0131 bu toplant\u0131ya \u00f6nc\u00fcl\u00fck yapt\u0131lar. Sloganlar at\u0131ld\u0131, pankartlar ta\u015f\u0131nd\u0131. Teslim T\u00f6re, Ali Erdo\u011fdu ve arkada\u015flar\u0131ndan 10 ki\u015fiyi tutuklad\u0131lar. Yar\u0131n Malatya a\u011f\u0131r ceza mahkemesinde, saat 9\u2019da duru\u015fmalar\u0131 yap\u0131lacak.
Arkada\u015flar sizin bu davaya savunman olarak kat\u0131lman\u0131z\u0131 ve kendilerine yard\u0131m etmenizi istiyorlar. Biz, bunun i\u00e7in sizi arad\u0131k, sorduk ve buraya geldik.\u2019 diye olay\u0131 anlat\u0131yor. Eve u\u011fruyor, her zaman haz\u0131r bulundurdu\u011fum ve i\u00e7inde Anayasa, Ceza Yasas\u0131, Ceza Yarg\u0131lamalar\u0131 Usul\u00fc Yasas\u0131, Dernekler Yasas\u0131, Bas\u0131n Yasas\u0131, Sendikalar Yasas\u0131, Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri yasas\u0131, vb., bulunan \u00e7antam\u0131 al\u0131yor ve E 5 karayoluna \u00e7\u0131k\u0131yorum. Gen\u00e7ler, \u00f6\u011frenciler, i\u015f\u00e7iler, ren\u00e7berler, dernek y\u00f6neticileri, yazarlar, gazeteciler, sendikac\u0131lar, vb. haklar\u0131nda genellikle bu yasalara g\u00f6re dava a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00e7antamda her zaman bunlar\u0131 bulunduruyorum. Bir otob\u00fcse binerek \u0130stanbul\u2019a gidiyor ve \u0130stanbul\u2019dan Malatya\u2019ya hareket ediyorum. Sabah saat dokuzda Malatya a\u011f\u0131r ceza mahkemesinin \u00f6n\u00fcne geliyorum. Binan\u0131n \u00f6n\u00fcndeki alan bir miting alan\u0131 gibi. \u00c7o\u011funlu\u011fu k\u00f6ylerden ak\u0131n eden k\u00f6yl\u00fcler ve kentin merakl\u0131lar\u0131 ile dolu. Emniyet g\u00f6revlileri \u00e7e\u015fitli \u00f6nlemler alm\u0131\u015f, alan trafi\u011fe kapat\u0131lm\u0131\u015f, mahkeme koridorlar\u0131 dolu oldu\u011fundan emniyet g\u00f6revlileri kimsenin adalet binas\u0131na girmesine izin vermiyorlar. Malatya\u2019da ilk kez bu \u00e7apta bir toplant\u0131 ve y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f d\u00fczenlenmi\u015f, k\u00f6yl\u00fc ve halk, merak ve heyecanla duru\u015fman\u0131n sonucunu bekliyorlar. Bir avukat\u0131n, dava dosyas\u0131n\u0131 incelemeden, san\u0131klarla g\u00f6r\u00fc\u015fmeden, gerekli hukuksal ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 yapmadan duru\u015fmaya kat\u0131lmas\u0131 avukatl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan yanl\u0131\u015f oldu\u011fu gibi yap\u0131lacak g\u00f6rev y\u00f6n\u00fcnden de sak\u0131ncalar ta\u015f\u0131r. Bunu biliyorum. Ama ko\u015fullar b\u00f6yle bir haz\u0131rl\u0131\u011fa elvermiyor. Bir g\u00fcn \u00f6nce \u00f6\u011fleden sonra olay\u0131 \u00f6\u011freniyorum.<\/p>\n\n\n\n
Duru\u015fmaya g\u00fc\u00e7 yeti\u015fiyorum. Beni buraya getiren gen\u00e7lerin bana verdikleri k\u0131sa bilgiler, san\u0131klar\u0131n kom\u00fcnizm propagandas\u0131 yapma su\u00e7uyla yarg\u0131lanmalar\u0131d\u0131r. Su\u00e7 kan\u0131tlar\u0131n\u0131, geli\u015fmeleri, san\u0131klar\u0131n emniyet anlat\u0131mlar\u0131n\u0131, varsa yaz\u0131l\u0131 belgeleri ancak okunacak iddianameden \u00f6\u011frenme durumunday\u0131m. Adalet binas\u0131n\u0131n kap\u0131s\u0131nda bulunan emniyet g\u00f6revlisine san\u0131klar\u0131n avukat\u0131 oldu\u011fumu s\u00f6yl\u00fcyor ve i\u00e7eri giriyorum. Koridorlar, k\u00f6yl\u00fclerle dolu. Salonda yerimi al\u0131yorum. Tutuklu san\u0131klar\u0131 getiriyorlar. Onlar\u0131 ilk kez salonda g\u00f6r\u00fcyorum. Uzaktan sel\u00e2mla\u015f\u0131yoruz. Bana bak\u0131\u015flar\u0131 ve ba\u015f hareketleriyle ho\u015f geldiniz diyorlar.<\/p>\n\n\n\n
Duru\u015fma ba\u015fl\u0131yor. Savc\u0131 iddianameyi okuyor; \u00f6zet olarak san\u0131klar\u0131n, att\u0131klar\u0131 sloganlarla, ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 pankartlarla kom\u00fcnizm propagandas\u0131 yapt\u0131klar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrerek Ceza Yasas\u0131n\u0131n 141-142 maddelerine g\u00f6re cezaland\u0131r\u0131lmalar\u0131n\u0131 istiyor. San\u0131klar yap\u0131lan sorgular\u0131nda bu savlar\u0131 red ediyor, propaganda amac\u0131 ile hareket etmediklerini anayasal haklar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yapt\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar. Burada an\u0131msatmakta yarar vard\u0131r ki 12 Mart fa\u015fizmi \u00f6ncesindeki o y\u0131llarda (1962-1969 y\u0131llar\u0131) 141-142 maddelere dayan\u0131larak yap\u0131lan soru\u015fturmalar daha \u00e7ok Ankara, \u0130stanbul, \u0130zmir gibi b\u00fcy\u00fck kentlerde a\u00e7\u0131l\u0131yordu. Anadolu\u2019da bu t\u00fcr davalara az rastlan\u0131yordu. B\u00fcy\u00fck kentlerde de genellikle yay\u0131nevlerinin yay\u0131nlad\u0131klar\u0131 kitaplar, derneklerin yay\u0131nlad\u0131klar\u0131 bildiriler, \u015fiir kitaplar\u0131, \u00f6yk\u00fc ve romanlar, \u00e7eviri yap\u0131tlar hakk\u0131nda davalar a\u00e7\u0131l\u0131yordu. 1961 Anayasas\u0131n\u0131n getirdi\u011fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ortam\u0131nda bu davalar\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc beraat kararlar\u0131yla sonu\u00e7lan\u0131yordu. Mahkemelerce bilirki\u015fi olarak se\u00e7ilen \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri, Sulhi D\u00f6nmezer, Recai Galip Okandan vb. gibi tutucu bir ki\u015fili\u011fe sahip olanlar d\u0131\u015f\u0131nda genel olarak d\u00fc\u015f\u00fcnce su\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda olumlu raporlar veriyorlar, d\u00fc\u015f\u00fcnce a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 su\u00e7lamaktan ka\u00e7\u0131n\u0131yorlar ve mahkemeler de bu raporlara dayanarak aklanma kararlar\u0131 olu\u015fturuyorlard\u0131. B\u00fcy\u00fck kentlerin d\u0131\u015f\u0131nda kalan illerde h\u00e2kimlerin \u00e7o\u011fu bu t\u00fcr davalara rastlamam\u0131\u015f olmalar\u0131 ya da az rastlamalar\u0131 nedeniyle yarg\u0131lamada g\u00fc\u00e7l\u00fcklerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorlard\u0131. Sorgular tamamland\u0131ktan ve dosyadaki belgeler okunduktan sonra ben s\u00f6z al\u0131yorum. Olayda uygulanmas\u0131 istenilen Ceza Yasas\u0131n\u0131n 141-142 maddelerinin salt d\u00fc\u015f\u00fcnce a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 cezaland\u0131ran maddeler oldu\u011funu, d\u00fc\u015f\u00fcnce a\u00e7\u0131klama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn insan haklar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda geldi\u011fini, bunun su\u00e7 say\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131, s\u00f6yl\u00fcyor ve bu nedenle savc\u0131 taraf\u0131ndan ileri s\u00fcr\u00fclen savlar\u0131n ge\u00e7erli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, san\u0131klar\u0131n propaganda amac\u0131yla de\u011fil, kendi sorunlar\u0131n\u0131 dile getirmek amac\u0131yla y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yapt\u0131klar\u0131n\u0131 benzer olaylar i\u00e7in Yarg\u0131tay\u2019\u0131n \u00f6rnek kararlar\u0131 bulundu\u011funu, bu nedenle san\u0131klar\u0131n sal\u0131verilmelerini ve beraatlar\u0131na karar verilmesini istiyorum. Mahkeme, konuyu g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fckten sonra t\u00fcm san\u0131klar\u0131n sal\u0131verilmelerine karar veriyor. O g\u00fcn \u00f6\u011fleden sonra san\u0131klar ceza evinden \u00e7\u0131k\u0131yorlar. Geni\u015f bir \u00e7ay bah\u00e7esinde oturuyoruz. Bini a\u015fk\u0131n k\u00f6yl\u00fc ve kentli bizi izliyor, seyrediyor ve dinliyor. \u00c7ay bah\u00e7esi adeta bir d\u00fc\u011f\u00fcn yeri. K\u00f6yl\u00fc ve dinleyicilerle s\u00f6yle\u015fiyoruz.<\/p>\n\n\n\n
Teslim T\u00f6re, Ali Erdo\u011fdu ve serbest b\u0131rak\u0131lan arkada\u015flar\u0131 daha sonralar\u0131 te\u015fekk\u00fcr etmek i\u00e7in Ankara\u2019daki evimize bizi g\u00f6rmeye geliyorlar. Bol bol s\u00f6yle\u015fiyoruz. Teslim T\u00f6re, \u015eekibe ve bana Malatya ceza evinde ge\u00e7en bir olay\u0131 kahkahalarla g\u00fclerek anlat\u0131yor:\u2014 Malatya cezaevi o d\u00f6nemde cadde \u00fczerinde ve caddeye bakan pencereleri olan bir yap\u0131. San\u0131klar\u0131n kald\u0131klar\u0131 ko\u011fu\u015fun pencerelerinden ana cadde g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bir g\u00fcn caddeden bir grup polis memuru ge\u00e7iyor. Pencereden d\u0131\u015far\u0131y\u0131 seyreden tutuklular polis memurlar\u0131n\u0131 i\u015faret ederek: Frukolar ge\u00e7iyor diye ba\u011f\u0131r\u0131yorlar. (O y\u0131llarda polisler ba\u015flar\u0131na beyaz \u015fapka giyiyorlar ve gen\u00e7ler de onlara \u2018Fruko\u2019 diyorlard\u0131.) Bunu i\u015fiten ve \u00f6fkelenen polisler cezaevine giriyorlar, ko\u011fu\u015ftaki tutuklular\u0131 kap\u0131 alt\u0131na indiriyor ve kenarda y\u0131\u011f\u0131l\u0131 odunlar\u0131 alarak onlar\u0131 dayaktan ge\u00e7iriyorlar. Beline a\u011f\u0131r bir odun darbesi inen Mehmet ad\u0131ndaki tutuklu: \u201cHey b\u00fcy\u00fck Allah\u2019\u0131m yeti\u015f..\u201d diye ba\u011f\u0131r\u0131yor. Dayak yiyen tutuklular peri\u015fan bir halde ko\u011fu\u015flar\u0131na d\u00f6n\u00fcyorlar. Teslim T\u00f6re bunlar\u0131 anlatt\u0131ktan sonra s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor:\u2014 Abi ben bu Mehmet\u2019e i\u00e7eride haftalarca materyalist teoriyi anlatt\u0131m, kitaplar verdim, onu e\u011fitmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Evrenin ve do\u011fan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, varl\u0131ktan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir g\u00fc\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yaratma denilen olay\u0131n ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 oldu\u011funu, Tanr\u0131 ve benzeri kavramlar\u0131 insanlar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunlar\u0131n ger\u00e7ek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 uzun uzun anlatt\u0131m. Mehmet b\u00fct\u00fcn anlatt\u0131klar\u0131m\u0131 onayl\u0131yor ama konu Tanr\u0131ya gelince: Olur mu abi, her \u015feyi s\u00f6yle ama Tanr\u0131ya dokunma, diye itiraz ediyordu. Odun daya\u011f\u0131ndan sonra ko\u011fu\u015fa \u00e7\u0131kt\u0131k, bana \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:\u2014 \u2018Bizim k\u00f6yde geceleyin d\u0131\u015far\u0131da bir k\u00f6pek havlasa pencereyi a\u00e7ar, ya da d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kar bakar\u0131z, bu k\u00f6pek hasta m\u0131, yaral\u0131 m\u0131? diye. Polis odunu belime indirdi, belimin kemi\u011fi k\u0131r\u0131ld\u0131, Allah\u2019\u0131m yeti\u015f diye ba\u011f\u0131rd\u0131m, kimse gelmedi, ses seda \u00e7\u0131kmad\u0131. Teslim karde\u015f sen hakl\u0131s\u0131n, var olsa gelirdi; demek yokmu\u015f.\u2019<\/p>\n\n\n\n
Teslim konu\u015fmas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor:\u2014 Abi ben bu adama i\u00e7eride bu kadar anlatt\u0131m, kitaplar verdim okuttum. Bir t\u00fcrl\u00fc inand\u0131ramad\u0131m. Ama polisin odunu onu adam etti, akl\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131na getirdi. Polis daya\u011f\u0131n\u0131n b\u00f6yle erdemleri de var!..<\/p>\n\n\n\n[Benim notum: Yaz\u0131 ba\u015f\u0131ndaki ”1967 yaz\u0131” asl\u0131nda 1969 A\u011fustosudur. 9 May\u0131s 1969 Tarihli Keller – Han\u00e7erli K\u00f6yl\u00fcleri Mitinginden bir s\u00fcre sonra tutuklanan S\u00fcleyman K\u0131rteke, K\u00f6se Polat, Hallahurt Mehmet Ali \u00d6zdo\u011fan, Hac\u0131 G\u00fcray Tonak, Teslim T\u00f6re ve Re\u015fo Ali Erdo\u011fdu, Ocak ay\u0131nda yay\u0131nlad\u0131klar\u0131 ortak bildiri bahane edilerek tutukland\u0131lar. \u0130ki aydan fazla s\u00fcren tutukluluklar\u0131 Halit \u00c7elenk, Niyazi A\u011f\u0131rnasl\u0131 ve Malatyal\u0131 avukatlar\u0131n davaya m\u00fcdahil olmalar\u0131 sayesinde 18 A\u011fustos tarihli duru\u015fmada sona erdi. – <\/p>\n\n\n\n
Samet Erdo\u011fdu<\/p>\n\n\n\n
16.09.2020<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
HAL\u0130T \u00c7ELENK\u2019in BARI\u015e SAVA\u015e\u00c7ILARI adl\u0131 ANILAR kitab\u0131ndan AK\u00c7ADA\u011e K\u00d6YL\u00dcLER\u0130N\u0130N 18 A\u011fustos 1969 Tarihli DURU\u015eMASI – 1 TESL\u0130M T\u00d6RE\u2019DEN B\u0130R ANI \u2013 Halit \u00c7elenk \u201cPolis daya\u011f\u0131n\u0131n erdemi\u201d 1967 yaz\u0131. K\u0131zlar\u0131m\u0131zdan Ferda ortaokulda okuyor, Serpil Hacettepe \u00dcniversitesi kimya b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencisi ve \u0130zmit\u2019te bir rafineri ya\u011f fabrikas\u0131nda staj\u0131n\u0131 yap\u0131yor. E\u015fim \u015eekibe ile birlikte k\u0131z\u0131m\u0131z Serpil\u2019e yak\u0131n …<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":3133,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3337"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3337"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3337\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3344,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3337\/revisions\/3344"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3133"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3337"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3337"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3337"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}