KKP Program Tasla\u011f\u0131na ili\u015fkin olarak yap\u0131lan baz\u0131 de\u011ferlendirmelerde, taslakta \u0130LHAK kavram\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 ele\u015ftirilmektedir. Bu kavram\u0131n anlam\u0131 ve i\u00e7eri\u011finin daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki yaz\u0131y\u0131 incelenmenin yararl\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. <\/p>\n
Merkez Yay\u0131n Kurulu<\/p>\n
ULUSLARIN KADERLER\u0130N\u0130 TAY\u0130N HAKKI \u00dcZER\u0130NE B\u0130R TARTI\u015eMANIN \u00d6ZET\u0130
\nEK\u0130M 1916
\n\u2026\u2026
\nIII. \u0130LHAK NED\u0130R?<\/p>\n
Biz bu sorunu en a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde tezlerimizde ele ald\u0131k (paragraf 7).[30*] Polonyal\u0131 yolda\u015flar buna yan\u0131t vermediler: onlar, [sayfa 165] \u0131srarla (1) ilhaklara kar\u015f\u0131 olduklar\u0131n\u0131 belirterek, (2) ilhaklara niye kar\u015f\u0131 olduklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayarak as\u0131l konuyu tart\u0131\u015fmaya yana\u015fmad\u0131lar. Ku\u015fkusuz, bunlar \u00e7ok \u00f6nemli sorunlard\u0131r. Ama bunlar, ba\u015fka t\u00fcr sorunlard\u0131r. E\u011fer ilkelerimizin teoride sa\u011flam bir temele dayanmas\u0131n\u0131 istiyorsak, e\u011fer bu ilkelerin a\u00e7\u0131k\u00e7a ve tam olarak ifade edilmesini istiyorsak, ilhak\u0131n ne oldu\u011fu sorununa yana\u015fmamazl\u0131k edemeyiz \u00e7\u00fcnk\u00fc biz bu kavram\u0131, siyasal propaganda ve ajitasyonumuzda kullanmaktay\u0131z. Yolda\u015flar aras\u0131 bir tart\u0131\u015fmada bu sorundan ka\u00e7\u0131lmas\u0131, ancak, kendi tutumumuzu terketti\u011fimiz bi\u00e7iminde yorumlanabilir.
\n Ni\u00e7in bu sorun \u00fczerinde duruyoruz? Konuyu ele al\u0131rken bunu a\u00e7\u0131klad\u0131k. \u00c7\u00fcnk\u00fc “ilhaka kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak, uluslar\u0131n kaderlerini tayin hakk\u0131n\u0131 tan\u0131maktan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir”. \u0130lhak kavram\u0131 genellikle \u015funlar\u0131 i\u00e7erir: (1) Zor kavram\u0131n\u0131 (zorla kendine ba\u011flama); (2) ba\u015fka bir ulus taraf\u0131ndan ezilme kavram\u0131n\u0131 (“yabanc\u0131” b\u00f6lgelerin \u00fclke topraklar\u0131na kat\u0131lmas\u0131 vb.), ve, bazan da (3) stat\u00fckonun b\u00f6zulmas\u0131 kavram\u0131n\u0131. Biz tezlerde bunu belirttik ve herhangi bir ele\u015ftiriyle de kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131k.
\n Sosyal-demokratlar genel olarak zorun kullan\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131 olabilirler mi diye sorulabilir. Besbelli ki, olamazlar. Bu demektir ki, biz, ilhaklara, zorla ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi i\u00e7in de\u011fil, ba\u015fka nedenlerle kar\u015f\u0131y\u0131z. Sosyal-demokratlar stat\u00fckodan yana da olamazlar. Ne kadar evirip \u00e7evirirseniz, gene de ilhak, bir ulusun kendi kaderini tayin etme hakk\u0131n\u0131n \u00e7i\u011fnenmesidir, halk\u0131n iradesine kar\u015f\u0131 olarak devlet s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n saptanmas\u0131d\u0131r.
\n \u0130lhaklara kar\u015f\u0131 olmak, uluslar\u0131n kaderlerini tayin etme hakk\u0131ndan yana olmak demektir. “Herhangi bir ulusun belli bir devletin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde zorla tutulmas\u0131na kar\u015f\u0131” olmak, uluslar\u0131n kaderlerini tayin ilkesinden yana olmakla birdir (biz, tezlerimizin IV. kesiminde[31*] ayn\u0131 fikrin bu biraz de\u011fi\u015fik [sayfa 166] ifadesini \u00f6zellikle kulland\u0131k, ve Polonyal\u0131 yolda\u015flar, I’inci b\u00f6l\u00fcm\u00fcn, 4’\u00fcnc\u00fc paragraf\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda, bize tam a\u00e7\u0131kl\u0131kla yan\u0131t vererek “ezilen uluslar\u0131n ilhak\u00e7\u0131 devletin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde zorla tutulmas\u0131na kar\u015f\u0131 olduklar\u0131n\u0131” belirttiler). Biz, s\u00f6zc\u00fcklerin anlam\u0131 \u00fczerine tart\u0131\u015fmaya giri\u015fmek istemiyoruz. E\u011fer program\u0131nda (ya da herkesi ba\u011flayan bir karar\u0131nda, bi\u00e7im \u00f6nemli de\u011fildir) ilhaklara kar\u015f\u0131 oldu\u011funu,[32*] ezilen uluslar\u0131n kendi devletinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde zorla tutulmas\u0131na kar\u015f\u0131 oldu\u011funu il\u00e2n etmeye haz\u0131r bir parti varsa, biz bu parti ile tam bir ilke birli\u011fi halinde oldu\u011fumuzu s\u00f6ylemeye haz\u0131r\u0131z. “Uluslar\u0131n kaderlerini tayin hakk\u0131” deyimine sar\u0131lmak, sa\u00e7ma bir\u015feyolur. Ve e\u011fer bizim partimizde, program\u0131n 9. paragraf\u0131n\u0131n s\u00f6zc\u00fcklerini ve form\u00fcle edili\u015f bi\u00e7imini, bu zihniyetle de\u011fi\u015ftirmek isteyen kimseler varsa, biz, bu yolda\u015flarla g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir ilke ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 saymay\u0131z!
\n Burada \u00f6nemli, olan tek \u015fey siyasal a\u00e7\u0131kl\u0131kt\u0131r ve sloganlar\u0131m\u0131z\u0131n teorik bak\u0131mdan olgunlu\u011fudur.
\n Bu sorun \u00fczerindeki s\u00f6zl\u00fc tart\u0131\u015fmalar s\u0131ras\u0131nda (ve sorunun \u00f6zellikle \u015fimdi, sava\u015f ko\u015fullar\u0131 i\u00e7inde \u00f6nemi kimse taraf\u0131ndan tart\u0131\u015f\u0131lmamaktad\u0131r) \u015fu iddia ileri s\u00fcr\u00fcld\u00fc (buna bas\u0131nda raslamad\u0131k): Belirli bir k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak, mutlaka bu k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ortadan kald\u0131ran olumlu bir kavram\u0131n benimsendi\u011fi anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maz. Bu iddian\u0131n sakat oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r, ve herhalde bundan \u00f6t\u00fcr\u00fcd\u00fcr ki, bas\u0131nda hi\u00e7 bir yerde yinelenmedi. E\u011fer bir ‘sosyalist’ parti, “ezilen bir ulusun onu ilhak etmi\u015f olan devletin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde zorla tutulmas\u0131na kar\u015f\u0131” oldu\u011funu ilan ediyorsa, bu parti, iktidara geldi\u011finde ayn\u0131 \u015feyi zorla yapmama taahh\u00fcd\u00fcne giriyor demektir.
\n Ku\u015fkusuz, e\u011fer yar\u0131n Hindenburg Rusya’ya kar\u015f\u0131 bir yar\u0131-zafer elde ederse, ve bunun sonucunda (\u0130ngiltere’nin ve Fransa’n\u0131n, \u00e7arl\u0131\u011f\u0131 bir \u00f6l\u00e7\u00fcde zay\u0131f d\u00fc\u015f\u00fcrme \u00f6zlemlerine kar\u015f\u0131l\u0131k olarak) bir yeni Polonya devleti kurulursa (ki bu, kapitalizmin [sayfa 167] ve emperyalizmin iktisadi yasalar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan pek\u00e2l\u00e2 “ger\u00e7ekle\u015febilir” bir \u015feydir), ve sonra da, ertesi g\u00fcn, sosyalist-devrim, Petrograd’da, Berlin’de ve Var\u015fova’da muzaffer olursa, Polonya sosyalist h\u00fck\u00fcmeti de, Rus ve Alman sosyalist h\u00fck\u00fcmetleri gibi, \u00f6rne\u011fin Ukraynal\u0131lar\u0131n “Polonya devletinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde”, “zorla tutulmas\u0131na” kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kacak, buna son verecektir. Ve e\u011fer, Gazete Robotnicza’n\u0131n yaz\u0131kurulu \u00fcyeleri bu h\u00fck\u00fcmete kat\u0131lm\u0131\u015f bulunurlarsa, ku\u015fkusuz, bunlar, “tezlerinden” vazge\u00e7ecekler ve b\u00f6ylelikle “uluslar\u0131n kaderlerini tayin hakk\u0131n\u0131n sosyalist bir toplumda uygulanamayaca\u011f\u0131” yolundaki “teorilerini” reddedeceklerdir. E\u011fer biz b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnmeseydik, g\u00fcndemimize Polonyal\u0131 sosyal-demokratlarla yolda\u015f\u00e7a tart\u0131\u015fma diye bir \u015fey yazmazd\u0131k, onlar\u0131 \u015fovenler sayarak kendilerine kar\u015f\u0131 amans\u0131z bir sava\u015fa giri\u015firdik.
\n Diyelim ki, ben, herhangi bir Avrupa kentinin sokaklar\u0131na \u00e7\u0131karak, kendime bir k\u00f6le sat\u0131n almama izin verilmedi\u011fi i\u00e7in a\u00e7\u0131k\u00e7a protestoda bulunsayd\u0131m ve bunu bas\u0131nda da yay\u0131nlasayd\u0131m; hi\u00e7 ku\u015fkusuz herkes, beni, bir k\u00f6le sahibi, k\u00f6lelik ilkesinin ya da sisteminin bir savunucusu saymakta hakl\u0131 olurdu. Ve kimse, benim k\u00f6lelikten yana olan sempatilerimin, (“ben k\u00f6lelikten yanay\u0131m” gibi) olumlu bir bi\u00e7imde de\u011fil de, bir protestonun olumsuz bi\u00e7imde ifade edilmesi nedeniyle aldanm\u0131\u015f olmazd\u0131. Bir siyasal “protesto”, bir siyasal program\u0131n mutlak kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r; bu, o kadar belli bir \u015feydir ki, bunu a\u00e7\u0131klamak zorunda kalmak, insan\u0131 rahats\u0131z ediyor. Durum ne olursa olsun, biz, hi\u00e7 de\u011filse Zimmerwald solunda (Zimmerwald grubundan bir b\u00fct\u00fcn olarak s\u00f6zetmiyoruz, \u00e7\u00fcnk\u00fc Martov ve \u00f6teki kautskiciler de bu gruptad\u0131rlar), bir siyasal protestoyu siyasal programdan ay\u0131racak, birini \u00f6tekinin kar\u015f\u0131t\u0131 gibi g\u00f6sterecek vb. kimselere III. Enternasyonalde yer olmayacakt\u0131r dedi\u011fimizde, herhangi bir “protesto” ile kar\u015f\u0131la\u015fmayaca\u011f\u0131m\u0131za kesin olarak inan\u0131yoruz.
\n S\u00f6zc\u00fckler \u00fczerinde pazarl\u0131\u011fa giri\u015fecek de\u011filiz, Polonyal\u0131 [sayfa 168] sosyal-demokratlar\u0131n, bir yandan partimiz program\u0131n\u0131n, 9. maddesinin (kendi programlar\u0131n\u0131n ilgili maddesini de), ve ayn\u0131 bi\u00e7imde Enternasyonalin program\u0131n\u0131n ilgili maddesini (1896 Londra Kongresi karar\u0131) kald\u0131rma yolundaki \u00f6nerilerini ve \u00f6te yandan da “eski ve yeni ilhaklar”, konusunda oldu\u011fu gibi “ezilen bir ulusun onu ilhak etmi\u015f olan devletin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde zorla tutulmas\u0131” konusunda da kendi siyasal g\u00f6r\u00fc\u015flerini pek yak\u0131nda resmen form\u00fcle etme yolunda \u00e7aba harcayacaklar\u0131n\u0131 kuvvetle umuyoruz. -Bundan sonraki soruna ge\u00e7elim. <\/p>\n
IV. \u0130LHAKLARDAN YANA MI, YOKSA \u0130LHAKLARA KAR\u015eI MI?<\/p>\n
Tezlerinin I’inci b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn 3’\u00fcnc\u00fc paragraf\u0131nda, P\u00f6lonyal\u0131 yolda\u015flar, her t\u00fcrl\u00fc ilhaka kar\u015f\u0131 olduklar\u0131n\u0131 kesinlikle il\u00e2n ediyorlar. Ama ne yaz\u0131k ki, ayn\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn 4’\u00fcnc\u00fc paragraf\u0131nda, ilhak\u00e7\u0131 diye nitelendirmek zorunda oldu\u011fumuz ifadelere rasl\u0131yoruz. Bu paragraf, (en \u0131l\u0131ml\u0131 bir ifadeyle) \u015fu garip t\u00fcmce ile ba\u015fl\u0131yor:
\n “Sosyal-demokrasinin ilhaklara kar\u015f\u0131, ezilen uluslar\u0131n onlar\u0131 ilhak etmi\u015f olan devletin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde zorla tutulmas\u0131na kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131n\u0131n hareket noktas\u0131, her t\u00fcrl\u00fc yurt savunmas\u0131n\u0131n reddidir [italikler yazarlar\u0131n]; ki bu, emperyalizm \u00e7a\u011f\u0131nda, kendi burjuvazisinin yabanc\u0131 halklar\u0131 ezme ve talan etme haklar\u0131n\u0131n savunmas\u0131ndan ba\u015fka \u015fey de\u011fildir. …”
\n Bu, ne demektir? Burada s\u00f6ylenen nedir?
\n “\u0130lhaklara kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131n hareket noktas\u0131, her t\u00fcrl\u00fc yurt savunmas\u0131n\u0131n reddidir…” Ama her ulusal sava\u015f\u0131, her ulusal ayaklanmay\u0131 “yurt savunmas\u0131” diye adland\u0131rabiliriz, ve bug\u00fcne dek, bunlar, genellikle b\u00f6yle adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r! Biz, ilhaklara kar\u015f\u0131y\u0131z, ama… biz bununla, ilhak edilmi\u015f olanlar\u0131n, kendilerini ilhak etmi\u015f olanlardan kurtulmak i\u00e7in sava\u015f a\u00e7mas\u0131na kar\u015f\u0131 oldu\u011fumuzu kastediyoruz, ilhak edilmi\u015f olanlar\u0131n, kendilerini ilhak edenlerden kurtarmak i\u00e7in ayaklanmalar\u0131na [sayfa 169] kar\u015f\u0131 oldu\u011fumuzu kastediyoruz! Bu, ilhak\u00e7\u0131 bir beyan de\u011fil midir?
\n Tezleri yazanlar, bu tuhaf beyanlar\u0131n\u0131 hakl\u0131 g\u00f6stermek i\u00e7in, “emperyalizm \u00e7a\u011f\u0131nda yurt savunmas\u0131n\u0131n, kendi burjuvazisinin yabanc\u0131 halklar\u0131 ezme hakk\u0131n\u0131 savunmak oldu\u011funu ileri s\u00fcr\u00fcyorlar. Ama bu, yaln\u0131zca emperyalist sava\u015f i\u00e7in do\u011frudur, yani emperyalist devletler ya da emperyalist devletler gruplar\u0131 aras\u0131ndaki sava\u015f i\u00e7in, sava\u015fan iki taraf\u0131n “yabanc\u0131 halklar\u0131” ezmekle yetinmeyerek, kim daha \u00e7ok halk\u0131 ezecek diye birbirlerine kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7t\u0131klar\u0131 durumlar i\u00e7ind o\u011frudur.
\n Besbelli ki, bu tezlerin yazarlar\u0131, “yurt savunmas\u0131” sorununu, partimizden \u00e7ok farkl\u0131 olarak koymaktad\u0131rlar. Biz, emperyalist sava\u015fta, “yurt savunmas\u0131n\u0131” reddediyoruz. Bu, partimizin merkez komitesi bildirisinde olsun, Frans\u0131zca ve Almanca olarak yay\u0131nlanan Sosyalizm ve Sava\u015f bro\u015f\u00fcr\u00fcne al\u0131nan Bern kararlar\u0131nda olsun[33*] tam bir a\u00e7\u0131kl\u0131kla belirtilmi\u015ftir. Biz, bunu, ayr\u0131ca, tezlerimizde iki kez belirttik (4. ve 6. kesimlerin notlar\u0131).[34*] G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, tezlerin Polonyal\u0131 yazarlar\u0131, genel olarak yurt savunmas\u0131n\u0131, yani belki de bunlar, “emperyalizm \u00e7a\u011f\u0131nda” olanak-d\u0131\u015f\u0131 olduklar\u0131 i\u00e7in ulusal sava\u015flar\u0131 da reddediyorlar. “Belki” diyoruz, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu g\u00f6r\u00fc\u015f Polonyal\u0131 yolda\u015flar\u0131n tezlerinde a\u00e7\u0131klanmam\u0131\u015ft\u0131r.
\n Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, bu g\u00f6r\u00fc\u015f, Alman grubunun tezlerinde “Enternasyonal” ve \u00f6zel bir yaz\u0131da ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z Junius’un bro\u015f\u00fcr\u00fcnde a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade ediliyor.[35*] Burada s\u00f6ylediklerimize ek olarak \u015funu belirtelim ki, bir b\u00f6lgenin ya da bir \u00fclkenin kendisini ilhak etmi\u015f olan devlete kar\u015f\u0131 ulusal ayaklanmas\u0131, pek\u00e2l\u00e2, sava\u015f de\u011fil de ayaklanma olarak nitelendirilebilir (biz, bu itirazla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k, onun i\u00e7in burada s\u00f6z\u00fcn\u00fc ediyoruz, ama gene de terminoloji \u00fczerine bu tart\u0131\u015fmay\u0131 pek ciddi saymamaktay\u0131z). [sayfa 170] Herhalde ilhaka u\u011fram\u0131\u015f olan Bel\u00e7ika’n\u0131n, S\u0131rbistan’\u0131n, Gali\u00e7ya’n\u0131n, Ermenistan’\u0131n, kendilerini ilhak etmi\u015f olan \u00fclkelere kar\u015f\u0131 “ayaklanmalar\u0131n\u0131”, “yurt savunmas\u0131” olarak nitelendireceklerini, ve bunda hakl\u0131 olacaklar\u0131n\u0131 yads\u0131maya kalk\u0131\u015facak kimselerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 pek olas\u0131 de\u011fildir. \u00d6yle g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, Polonyal\u0131 yolda\u015flar i\u00e7in sorun bir “ezme hakk\u0131” sorunu oldu\u011funa g\u00f6re, onlar, bu ilhak edilmi\u015f \u00fclkelerde de bir burjuvazi oldu\u011fu ve bu burjuvazinin de yabanc\u0131 halklar\u0131 ezd\u0131\u011fi ya da daha do\u011frusu, ezebilece\u011fi gerek\u00e7esiyle bu t\u00fcr ayaklanmalara kar\u015f\u0131d\u0131rlar. Onlar, bir sava\u015f ya da ayaklanma hakk\u0131nda bir h\u00fckme var\u0131rken onun ger\u00e7ek toplumsal i\u00e7eri\u011fini (ezilmekten kurtulmak amac\u0131yla ezilen ulusun sava\u015f\u0131m\u0131) g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutmuyorlar, ama yaln\u0131zca \u015fu anda ezilmekte olan bir burjuvazinin, eninde sonunda “ezme hakk\u0131n\u0131” kullanaca\u011f\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutuyorlar. Bir \u00f6rnek verelim: e\u011fer Bel\u00e7ika 1917′ de Almanya taraf\u0131ndan ilhak edilirse ve e\u011fer bu \u00fclke kurtulu\u015funu elde etmek i\u00e7in 1918’de ayaklan\u0131rsa, Polonyal\u0131 yolda\u015flar, Bel\u00e7ika burjuvazisinin “yabanc\u0131 halklar\u0131 ezme hakk\u0131na” sahip bulundu\u011fu gerek\u00e7esiyle, bu ayaklanmaya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kacaklard\u0131r.
\n B\u00f6yle bir iddiada marksizmin zerresi yoktur, bunu genel olarak devrimci de sayamay\u0131z. E\u011fer sosyalizme ihanet etmek istemiyorsak, ba\u015fl\u0131ca d\u00fc\u015fman\u0131m\u0131z olan b\u00fcy\u00fck devletlerin burjuvazisine kar\u015f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc ayaklanmay\u0131 desteklemeliyiz, yeter ki, bu ayaklanma, gerici s\u0131n\u0131f\u0131n bir hareketi olmas\u0131n. \u0130lhak edilmi\u015f b\u00f6lgelerin ayaklanmas\u0131n\u0131 desteklemeyi reddetmekle, biz, nesnel olarak ilhak\u00e7\u0131 durumuna d\u00fc\u015feriz. Proletarya, \u00f6zellikle, do\u011fan toplumsal devrimin \u00e7a\u011f\u0131 olan “emperyalizm \u00e7a\u011f\u0131nda” ilhak edilmi\u015f b\u00f6gelerin ayaklanmas\u0131n\u0131 bug\u00fcn olanca g\u00fcc\u00fcyle destekleyecektir ki, yar\u0131n ya da ayn\u0131 anda, bu ayaklanma y\u00fcz\u00fcnden zay\u0131flam\u0131\u015f bulunan “b\u00fcy\u00fck” devletin burjuvazisine kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7ebilsin.
\n Ama Polonyal\u0131 yolda\u015flar ilhak\u00e7\u0131l\u0131klar\u0131nda bununla da kalm\u0131yor. Onlar, ilhak edilmi\u015f b\u00f6lgelerin ayaklanmas\u0131na kar\u015f\u0131 [sayfa 171] \u00e7\u0131kmakla yetinmiyorlar, bu b\u00f6lgelerin her ne \u015fekilde olursa olsun, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 yollardan olsa bile, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yorlar! Bak\u0131n ne diyorlar;
\n “Emperyalizmin bask\u0131 siyasetinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n her t\u00fcrl\u00fc sorumlulu\u011funu reddeden ve bu sonu\u00e7lara kar\u015f\u0131 olanca g\u00fcc\u00fcyle sava\u015f\u0131m veren sosyal-demokrasi, Avrupa’da yeni s\u0131n\u0131r ta\u015flar\u0131n\u0131n dikilmesine, emperyalizmin y\u0131kt\u0131klar\u0131n\u0131n yeniden konmas\u0131na kesin olarak kar\u015f\u0131d\u0131r.” (\u0130talikler yazarlar\u0131n.)
\n \u015eu anda emperyalizm, Almanya ile Bel\u00e7ika’y\u0131 ve Rusya ile Gali\u00e7ya’y\u0131 ay\u0131ran “s\u0131n\u0131r ta\u015flar\u0131n\u0131 y\u0131km\u0131\u015f” bulunuyor. Uluslararas\u0131 sosyal-demokrasi, bu s\u0131n\u0131r ta\u015flar\u0131n\u0131n hangi bi\u00e7imde olursa olsun yeniden dikilmesine genel olarak kar\u015f\u0131 olacakm\u0131\u015f! 1905’te, “emperyalizm \u00e7a\u011f\u0131nda”, \u00f6zerk Norve\u00e7 meclisi, bu \u00fclkenin \u0130sve\u00e7’ten ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan! etti\u011fi zaman, ve \u0130sve\u00e7li i\u015f\u00e7ilerin direnmesi y\u00fcz\u00fcnden oldu\u011fu kadar, emperyalizmin uluslararas\u0131 ko\u015fullar\u0131 sonucu olarak da, \u0130sve\u00e7 gericilerinin k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131klar\u0131, Norve\u00e7’e kar\u015f\u0131 sava\u015f patlak vermedi\u011fi zaman, bu anlay\u0131\u015fa g\u00f6re, sosyal-demokrasi, Norve\u00e7’in ayr\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131 olmal\u0131yd\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu ayr\u0131lma tart\u0131\u015fma g\u00f6t\u00fcrmez bi\u00e7imde “Avrupa’da yeni s\u0131n\u0131f ta\u015flar\u0131n\u0131n dikilmesi” anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yordu!
\n Bu kez, art\u0131k bu, do\u011frudan do\u011fruya itiraf edilmi\u015f ilhak\u00e7\u0131l\u0131kt\u0131r. Bunu \u00e7\u00fcr\u00fctmenin gere\u011fi yok, bu, kendi kendisini \u00e7\u00fcr\u00fctmektedir. Hi\u00e7 bir sosyalist parti b\u00f6yle bir tutumu benimsemeye c\u00fcret edemez: “Biz, genel olarak ilhaklara kar\u015f\u0131y\u0131z, ama Avrupa’ya gelince, ilhaklar ger\u00e7ekle\u015fir ger\u00e7ekle\u015fmez, biz, bunlar\u0131 kabul ederiz ya da kendimizi onlara uydururuz…”
\n Polonyal\u0131 yolda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 bu kadar a\u00e7\u0131k… “olanaks\u0131z bir tutuma” itmi\u015f olan teorik yan\u0131lg\u0131n\u0131n k\u00f6kenleri \u00fczerinde durmakla yetinece\u011fiz. “Avrupa’n\u0131n” kaderini, d\u00fcnyan\u0131n geri kalan k\u0131sm\u0131ndan ayr\u0131 tutman\u0131n ne kadar yanl\u0131\u015f oldu\u011funu ilerde g\u00f6sterece\u011fiz. Tezlerin a\u015fa\u011f\u0131ya ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z iki t\u00fcmcesi, bize, yan\u0131lg\u0131n\u0131n \u00f6teki kaynaklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131yor:
\n ” Emperyalizmin tekerle\u011fi, kurulmu\u015f bir kapitalist [sayfa 172] devleti ezerek nereden ge\u00e7ti ise, orada, emperyalist zulm\u00fcn vah\u015fi bi\u00e7iminde, kapitalist d\u00fcnyan\u0131n siyasal ve ikti\u015fadi merkezile\u015fmesi olu\u015fur ki, bu da, sosyalizmi haz\u0131rlar. … ”
\n \u0130lhaklar\u0131n bu tarzda hakl\u0131 g\u00f6sterilmesi struveciliktir, marksizm de\u011fil. 1890’lar Rusya’s\u0131n\u0131 an\u0131msatan Rus sosyal-demokratlar\u0131, Struvelere, Cunow’lara, Legien ve \u015f\u00fcrek\u00e2s\u0131na \u00f6zg\u00fc olan marksizmin bu t\u00fcr yozla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 iyi bilirler.
\n Polonyal\u0131 yolda\u015flar\u0131n bir ba\u015fka tezinde, (II, 3), “sosyal-emperyalistler” diye adland\u0131r\u0131lan Alman struvecileri hakk\u0131nda \u00f6zellikle yaz\u0131lm\u0131\u015f olan \u015fu sat\u0131rlar\u0131 okuyoruz:
\n (Uluslar\u0131n kaderlerini tayin hakk\u0131 slogan\u0131) “sosyal-emperyalistlere, bu slogan\u0131n hayali niteli\u011fini tan\u0131tlayarak, ulusal bask\u0131ya kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m\u0131m\u0131z\u0131 tarihsel bak\u0131mdan temelsiz duygusall\u0131k olarak g\u00f6sterme olana\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamakta ve b\u00f6ylelikle proletaryan\u0131n, sosyal-demokratik program\u0131n bilimselli\u011fine olan inanc\u0131n\u0131 sarsmaktad\u0131r. \u2026”
\n Bu demektir ki, tezlerin yazarlar\u0131 Alman struvecilerinin tutumunu. “bilimsel” saymaktad\u0131rlar! Kendilerini kutlar\u0131z.
\n Ama Lensch’lerin, Cunow’lar\u0131n ve Parvuslar\u0131n bize k\u0131yasla hakl\u0131 olduklar\u0131 tehdidini ta\u015f\u0131yan bu \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 iddiay\u0131 yere sermek i\u00e7in bir “ayr\u0131nt\u0131”y\u0131 belirtmek yeter: bu da Lensch’lerin kendi tarzlar\u0131nda tutarl\u0131 kimseler olduklar\u0131 ve Alman \u015foven dergisi Glocke n\u00b0 8 ve 9’da (biz tezlerimizde kas\u0131tl\u0131 olarak aktarmalar yapt\u0131k), Lensch hem uluslar\u0131n kaderlerini tayin hakk\u0131 slogan\u0131n\u0131n “bilime ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131” (ki Polonyal\u0131 sosyal-demokratlar, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re, yukarda aktard\u0131\u011f\u0131m\u0131z tezlerde ileri s\u00fcrd\u00fckleri iddialardan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi, Lensch’in bu iddias\u0131n\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclemez saymaktad\u0131rlar), hem de ilhaklara kar\u015f\u0131 slogan\u0131n\u0131n “bilime ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131” tan\u0131tlamaktad\u0131r!
\n \u00c7\u00fcnk\u00fc Lensch, bizim Polanyal\u0131 meslekta\u015flar\u0131m\u0131za belirtti\u011fimiz ve onlar\u0131n da yan\u0131tlamakta istekli g\u00f6z\u00fckmedikleri basit ger\u00e7e\u011fi pek g\u00fczel anlamaktad\u0131r: uluslar\u0131n, kaderlerini tayin ilkesini “tan\u0131makla”” ilhaklara kar\u015f\u0131 “protesto” ile kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak aras\u0131nda “ne siyasal, ne de iktisadi hatta ne de [sayfa 173] mant\u0131ksal bak\u0131mdan bir fark olmad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fini. E\u011fer Polonyal\u0131 yolda\u015flar, Lensch’lerin, uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin hakk\u0131na kar\u015f\u0131 iddialar\u0131n\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclme say\u0131yorlarsa, onlar ayn\u0131 \u015fekilde \u015fu olguyu da kabul etmek zorundad\u0131rlar: b\u00fct\u00fcn bu iddialar\u0131 Lensch’ler ilhaklara kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlarken de kullan\u0131yorlar.
\n Polonyal\u0131 meslekta\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n uslamlamalar\u0131n\u0131n temelinde yatan teorik yan\u0131lg\u0131, onlar\u0131, tutars\u0131z ilhak\u00e7\u0131lar durumuna d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. <\/p>\n
V. SOSYAL-DEMOKRAS\u0130 N\u0130\u00c7\u0130N \u0130LHAKLARA KAR\u015eIDIR?<\/p>\n
Bizim a\u00e7\u0131m\u0131zdan bu sorunun yan\u0131t\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r: \u00e7\u00fcnk\u00fc ilhak, uluslar\u0131n kaderini tayin etme hakk\u0131n\u0131 engeller, ya da ba\u015fka bir deyi\u015fle, \u00e7\u00fcnk\u00fc ilhak, ulusal bask\u0131n\u0131n bi\u00e7imlerinden biridir.
\n Polonyal\u0131 sosyal-demokratlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, burada \u00f6zel a\u00e7\u0131klamalar gereklidir, ve bu a\u00e7\u0131klamalar\u0131 yapan yazarlar (tezler 1,3), ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak yeni bir dizi \u00e7eli\u015fkiler i\u00e7ine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdir.
\n (Lensch’lerin “bilimsel” iddialar\u0131na kar\u015f\u0131n) ilhaklara kar\u015f\u0131 oldu\u011fumuz ger\u00e7e\u011fini “hakl\u0131 g\u00f6stermek” i\u00e7in ileri s\u00fcrd\u00fckleri iki iddia var. Birinci iddia:
\n “… Avrupa’da ilhaklar\u0131n muzaffer emperyalist devletin askeri savunmas\u0131 i\u00e7in vazge\u00e7ilmez oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131, sosyal-demokrasi, ilhaklar\u0131n ancak uzla\u015fmaz kar\u015f\u0131tl\u0131klar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fi ve b\u00f6ylelikle sava\u015f tehlikesini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fini ileri s\u00fcrer. …”
\n Bu yan\u0131t Lensch’ler i\u00e7in yetersizdir, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n ba\u015fl\u0131ca iddias\u0131, askeri zorunluluk de\u011fil, emperyalizm \u00e7a\u011f\u0131nda bir merkezile\u015fmeyi sa\u011flayan ilhaklar\u0131n iktisadi bak\u0131mdan ilerici niteli\u011fidir. Polonyal\u0131 sosyal-demokratlar\u0131n t\u00fcm\u00fc birden, bir yandan Avrupa’da emperyalizm taraf\u0131ndan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olan s\u0131n\u0131r ta\u015flar\u0131n\u0131 yeniden dikmeyi reddederek b\u00f6yle bir [sayfa 174] merkezile\u015fmenin ilerici niteli\u011fini kabul ederlerken, \u00f6te yandan ilhaklara kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karlarsa, bunda mant\u0131k var m\u0131d\u0131r?
\n Devam edelim. \u0130lhaklar hangi t\u00fcr sava\u015flar\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131 tehlikesini art\u0131r\u0131rlar? Emperyalist sava\u015flar\u0131n de\u011fil, \u00e7\u00fcnk\u00fc, bunlar\u0131n patlak vermesini sa\u011flayan nedenler ba\u015fkad\u0131r: \u015fu andaki emperyalist sava\u015fta ba\u015fl\u0131ca uzla\u015fmaz kar\u015f\u0131tl\u0131klar, besbelli ki, bir yandan \u0130ngiltere ile Almanya’y\u0131, \u00f6te yandan da Rusya ile Almanya’y\u0131 kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getiren kar\u015f\u0131tl\u0131klard\u0131r. Bu uzla\u015fmaz kar\u015f\u0131tl\u0131klar\u0131n ilhaklarla bir ilgisi yoktur. Burada artmas\u0131ndan korkulan ve kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lan tehlike, ulusal sava\u015flar\u0131n ve ulusal ayaklanmalar\u0131n patlak vermesi tehlikesidir. Ama bir yandan ulusal sava\u015flar\u0131n “emperyalizm \u00e7a\u011f\u0131nda” olanaks\u0131z oldu\u011funu iddia ederken, \u00f6te yandan, ulusal sava\u015flar\u0131n “tehlikesinden” nas\u0131l s\u00f6zedebiliriz? Bu mant\u0131ksal de\u011fildir.
\n \u0130kinci iddia: \u0130lhaklar, “egemen ulusun proletaryas\u0131 ile ezilen ulusun proletaryas\u0131” aras\u0131nda bir u\u00e7urum kazar. … Bu durumda ezilen ulusun proletaryas\u0131, kendi burjuvazisi ile birle\u015fir ve egemen ulusun proletaryas\u0131n\u0131 d\u00fc\u015fman sayar. Uluslararas\u0131 proletaryan\u0131n uluslararas\u0131 burjuvaziye kar\u015f\u0131 s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131n\u0131n yerini, proletaryan\u0131n b\u00f6l\u00fcnmesi, onun ideolojik bak\u0131mdan yozla\u015fmas\u0131 al\u0131r. …”
\n Biz bu iddialara kesin olarak kat\u0131l\u0131yoruz. Ama ay\u0131n sorun i\u00e7in, ayn\u0131 zamanda, birbirini ge\u00e7ersiz k\u0131lan iddialar ileri s\u00fcrmek mant\u0131ksal m\u0131d\u0131r? Tezlerin I. b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn 3. paragraf\u0131nda, ilhaklar\u0131n proletaryan\u0131n b\u00f6l\u00fcnmesine neden olaca\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulayan, yukarda s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz iddialar\u0131, buluyoruz, ve hemen yan\u0131nda, 4. paragrafta, bize, Avrupada \u015fimdiden ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olan ilhaklar\u0131n sona erdirilmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi “ezilen uluslar\u0131n ve ezen uluslar\u0131n i\u015f\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n dayan\u0131\u015fma halinde, bir sava\u015f i\u00e7in e\u011fitilmesi”nden, yana olmak gerekti\u011fi s\u00f6yleniyor. E\u011fer ilhaklar\u0131n sona erdirilmesi, gerici nitelikte bir “duygusall\u0131k”tan ileri geliyorsa, o zaman ilhaklar\u0131n “proletaryada” bir “u\u00e7urum” a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve [sayfa 175] onun “b\u00f6l\u00fcnmesine” neden oldu\u011funu s\u00f6ylemek olanaks\u0131zd\u0131r; tam tersine, ilhaklarda ayr\u0131 ayr\u0131 uluslar\u0131n proletaryas\u0131n\u0131n birbirine yakla\u015fmas\u0131n\u0131n ko\u015fullar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek gerekir.
\n Biz diyoruz ki: sosyalist devrimi ba\u015farabilmek ve burjuvaziyi devirebilmek i\u00e7in i\u015f\u00e7iler s\u0131ms\u0131k\u0131 birle\u015fmelidir, ve uluslar\u0131n kaderlerini tayin hakk\u0131 u\u011fruna sava\u015f\u0131m, yani ilhaklara kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m, bu s\u0131k\u0131 birli\u011fin ger\u00e7ekle\u015fmesine yard\u0131mc\u0131 olur. Biz tutarl\u0131y\u0131z. Bunun tam tersi olarak, Avrupa’da ilhaklar\u0131n “dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131” ve ulusal sava\u015flar\u0131n “olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131” kabul eden Polonyal\u0131 yolda\u015flar, ulusal sava\u015flar\u0131 ileri surerek ilhaklara “kar\u015f\u0131” \u00e7\u0131karken kendi kendilerini mat ediyorlar! Bu iddialar, ilhaklar\u0131n, ayr\u0131 ayr\u0131 uluslar\u0131n i\u015f\u00e7ilerinin birbirine yakla\u015fmas\u0131n\u0131 ve kayna\u015fmas\u0131n\u0131 engelledi\u011fi yolundaki iddialard\u0131r!
\n Ba\u015fka bir deyi\u015fle, Polonyal\u0131 sosyal-demokratlar ilhaklara kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kabilmek i\u00e7in, iddialar\u0131n\u0131, bizzat kendilerinin ilkelerini reddettikleri bir teorik kaynaktan almak zorundad\u0131rlar.
\n S\u00f6m\u00fcrgeler sorununda, bu, daha a\u00e7\u0131k-se\u00e7ik bir bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. <\/p>\n
\u2026\u2026
\nTemmuz 1916’da yaz\u0131ld\u0131
\n Sbornik Sotsial-Demokrata, n\u00b0 1, Ekim 1916
\n \u0130mza: N. Lenin [sayfa 203]\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
KKP Program Tasla\u011f\u0131na ili\u015fkin olarak yap\u0131lan baz\u0131 de\u011ferlendirmelerde, taslakta \u0130LHAK kavram\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 ele\u015ftirilmektedir. Bu kavram\u0131n anlam\u0131 ve i\u00e7eri\u011finin daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki yaz\u0131y\u0131 incelenmenin yararl\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Merkez Yay\u0131n Kurulu ULUSLARIN KADERLER\u0130N\u0130 TAY\u0130N HAKKI \u00dcZER\u0130NE B\u0130R TARTI\u015eMANIN \u00d6ZET\u0130 EK\u0130M 1916 \u2026\u2026 III. \u0130LHAK NED\u0130R? Biz bu sorunu en a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde tezlerimizde ele ald\u0131k (paragraf …<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":3145,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54,41],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3139"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3139"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3139\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3140,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3139\/revisions\/3140"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3145"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3139"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3139"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3139"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}