EMPERYAL\u0130ST \u00c7A\u011eIN D\u00d6NEMLER\u0130
\nsamet erdo\u011fdu<\/p>\n
Sosyalist sistemin y\u0131k\u0131lmas\u0131yla bir kez daha d\u00fcnya egemenli\u011fini tesis eden kapitalizmin t\u00fcm k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri bu s\u0131n\u0131rs\u0131z egemenlikle birlikte meydana sa\u00e7\u0131ld\u0131: Kapitalist \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n anar\u015fik karakteri, kapitalist d\u00fcnyan\u0131n anar\u015fik durumuyla \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcyor. Burjuva iktisad\u0131n\u0131n e\u015fitsiz geli\u015fmesi, devletler aras\u0131nda e\u015fitsiz geli\u015fmede de yans\u0131mas\u0131n\u0131 buluyor. Emperyalist g\u00fc\u00e7ler aras\u0131nda dengelerin h\u0131zla de\u011fi\u015fti\u011fini; g\u00fc\u00e7 ili\u015fkilerinde ba\u015fta gelenlerin duraklad\u0131\u011f\u0131n\u0131, hatta g\u00fc\u00e7 kayb\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131; geriden gelen kimilerinin g\u00fc\u00e7 kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131; bu durumun emperyalistler aras\u0131nda rekabeti ve hegemonya \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 k\u0131z\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u0131plak g\u00f6zle g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n
Kapitalizmin e\u015fitsiz geli\u015fim kanununun en \u00e7\u0131plak, en sivri, en keskin bi\u00e7imde i\u015flemeye ba\u015flamas\u0131 emperyalizmin \u00f6nemli bir \u00f6zelli\u011fid\u0131r. Bu kanun emperyalistler aras\u0131nda g\u00fc\u00e7 dengelerinin bozulmas\u0131, geriden gelen emperyalistlerin \u00f6ndekilere yeti\u015fmesi ve onlarla hegemonya kavgas\u0131na giri\u015fmesine yol a\u00e7ar. Bu kavga birbirlerinin topraklar\u0131nda ya da herhangi bir n\u00fcfuz sahas\u0131nda do\u011frudan sava\u015fmalar\u0131na kadar var\u0131r. Bir emperyalist devlet ya da devletler grubu, rakip devlet ya da devletler grubunu dizginlemek, kendi s\u0131n\u0131rs\u0131z egemenlik i\u015ftah\u0131n\u0131 tatmin etmek ister. Her emperyalist kendisine frensiz hareket, fetih, i\u015fgal hakk\u0131 tan\u0131rken; rakibi ya da rakiplerini frenlemek, durdurmak ve geriletmek amac\u0131yla davran\u0131r.<\/p>\n
Emperyalizm \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n birinci d\u00f6nemini iki evreye ay\u0131rabiliriz: 1870 – 1918 aras\u0131ndaki 50 y\u0131ll\u0131k birinci evre 1918 – 1945 aras\u0131ndaki ikinci evre. Her bir evre de ayr\u0131ca alt b\u00f6l\u00fcmlere ayr\u0131l\u0131yor. Mesela birinci evrenin 30 y\u0131ll\u0131k ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fc (1870-1900) emperyalizmin do\u011fu\u015fu ve olgunla\u015fmas\u0131 s\u00fcrecidir. Bu evrenin ikinci dilimi (1900 – 1918) emperyalizm \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r. Lenin 1900’lerin ba\u015f\u0131 i\u00e7in, rekabet\u00e7i d\u00f6nemi kastederek, ”Eski kapitalizm g\u00fcn\u00fcn\u00fc doldurmu\u015ftur. Yenisi ise bir ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemini ya\u015f\u0131yor” diyordu. ”20. Y\u00fczy\u0131l, eski kapitalizmin, yerini genel olarak sermaye egemenli\u011finden mali sermaye egemenli\u011fine ge\u00e7ilen yeni bir kapitalizme b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131d\u0131r.”<\/p>\n
Birinci d\u00f6nemin ilk evresi emperyalistlerin emperyalistlerle n\u00fcfuz alanlar\u0131 \u00fczerinde hegemonya kurmak, s\u00f6m\u00fcrgeleri ele ge\u00e7irmek, birbirinin \u00f6n\u00fcn\u00fc kesmek i\u00e7in k\u0131yas\u0131ya kavga etmek yoluyla birbirlerini frenleyebildikleri ya da frenleyemedikleri bir evreydi. Bu evrenin doru\u011fu Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 oldu. Frenleri patlam\u0131\u015f emperyalistler birbirlerinin bo\u011fazlar\u0131na sar\u0131ld\u0131lar. Sava\u015f\u0131n taraflarca hesapta olmayan s\u00fcrpriz sonucu Ekim Devriminin zaferi, sosyalizmin d\u00fcnyan\u0131n alt\u0131da birinde egemen olmas\u0131 ve ulusal kurtulu\u015f m\u00fccadelelerinin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yd\u0131.<\/p>\n
Birinci d\u00f6nemin ilk evresi emperyalist kamp\u0131n zafer kazanan taraf\u0131n\u0131n yenilen taraf\u0131, yani Alman emperyalizmini ge\u00e7ici bir s\u00fcre frenlemesiyle son buldu. Fakat Birinci Payla\u015f\u0131m Sava\u015f\u0131n\u0131n sona ermesinin hemen ard\u0131nda sonu\u00e7tan memnun olmayan \u00fclkelerde fa\u015fist hareket y\u00fckselmeye ve kaybettikleri kanl\u0131 kumar\u0131 tekrar etmeyi istemeye giri\u015fti. \u0130kinci evre ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u00d6nce \u0130talya’da, sonra Almanya ve \u0130spanya’da iktidara gelen fa\u015fist g\u00fc\u00e7ler Avrupa’da; Japon militarizmi Asya – Pasifik’te h\u0131zla yeni bir sava\u015fa haz\u0131rlanmaya ba\u015flad\u0131. Sonu\u00e7 sivri ucu Hitler fa\u015fizminin Sovyetler Birli\u011fini y\u0131kmay\u0131 ve k\u00f6lele\u015ftirmeyi d\u00fc\u015fledi\u011fi II. D\u00fcnya sava\u015f\u0131 oldu. Emperyalist kamp\u0131n bir taraf\u0131n\u0131n freni tekrar patlam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Freni patlayan fa\u015fist Alman emperyalizminin sava\u015f makinas\u0131n\u0131 durduran Sovyetler Birli\u011fi onu gerisingeri p\u00fcsk\u00fcrtmeyi ve Do\u011fu Avrupa \u00fclkelerinde demokratik halk cumhuriyetlerinin in\u015fas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Sava\u015f s\u0131ras\u0131nda Alman, \u0130talyan, Japon kamp\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda Sovyetler Birli\u011fi ile ittifak yapmak zorunda kalan Amerikan ve \u0130ngiliz emperyalizminin Sovyetler Birli\u011fi ile kurdu\u011fu ”dostluk” uzun s\u00fcrmedi. Bu g\u00fc\u00e7ler sava\u015f\u0131n hemen ard\u0131ndan Sovyetler Birli\u011fi’ne ve demokratik halk cumhuriyetlerine kar\u015f\u0131 ”So\u011fuk Sava\u015f” ilan etti; sald\u0131rgan NATO sava\u015f makinas\u0131n\u0131n kurulmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131lar.<\/p>\n
Emperyalist \u00e7a\u011f\u0131n birinci d\u00f6neminin ilk evresi (1870- 1918) Ekim Devrimi ve ulusal kurtulu\u015f devrimleri ile sonu\u00e7lan\u0131rken; ikinci evresi (1918-1945) yine bir dizi devrimle tamamland\u0131. Do\u011fu ve G\u00fcney Do\u011fu Avrupa \u00fclkeleri, \u00c7in, Mo\u011folistan, Kuzey Kore, Kuzey Vietnam ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 elde ettiler ve demokratik halk cumhuriyetlerini kurdular. Hindistan, Pakistan, Arap \u00fclkeleri ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 kazand\u0131lar. Emperyalizmin birinci d\u00f6neminin ikinci evresi s\u00f6m\u00fcrgecilik sisteminin \u00e7\u00f6kmesi, sosyalizmin d\u00fcnyan\u0131n \u00fc\u00e7te birinde zafer kazanmas\u0131 ile son buldu.<\/p>\n
Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 elde eden \u00fclkeler 1956’da Bandung Konferans\u0131yla Ba\u011flant\u0131s\u0131zlar Hareketini kurdu. Sosyalist sistem ve Ba\u011flant\u0131s\u0131zlar hareketi emperyalizmin frensiz sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n\u0131 dizginlemeyi; sald\u0131r\u0131ya kalk\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerlerde onu p\u00fcsk\u00fcrtmeyi ba\u015fard\u0131.<\/p>\n
Art\u0131k emperyalist kamplar\u0131n birbirini doru\u011fu sava\u015fla tamamlanan g\u00fc\u00e7 politikalar\u0131yla frenlemesinin yerini; sosyalist sistem, ulusal kurtulu\u015f ve ba\u011flant\u0131s\u0131zlar hareketleri ve d\u00fcnya i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketinin frenleyicili\u011fi ald\u0131. II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131ndan sosyalist sistemin y\u0131k\u0131lmas\u0131na kadar ge\u00e7en d\u00f6nem, aralar\u0131ndaki t\u00fcm \u00e7eli\u015fkilere ra\u011fmen emperyalist g\u00fc\u00e7lerin birbirleriyle sava\u015fmak yerine ittifak halinde olduklar\u0131; kendilerini \u00f6teki rakip emperyalistlere kar\u015f\u0131 mecburen frenledikleri d\u00f6nem oldu. 1945 – 1990 aras\u0131ndaki 45 y\u0131ll\u0131k bu d\u00f6nem Amerikan hegemonyas\u0131nda emperyalistler aras\u0131 nispi ”bar\u0131\u015f(!) d\u00f6nemi”ydi. Bu d\u00f6nem, sosyalist sistemin \u00e7\u00f6z\u00fclmesiyle sona erdi.<\/p>\n
1989’da ba\u015fta DDR olmak \u00fc\u00e7ere Do\u011fu Avrupa \u00fclkelerinde meydana gelen kar\u015f\u0131 devrimden bug\u00fcne dek ge\u00e7en 30 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre kaotik bir ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemidir. Bu ara d\u00f6nem farkl\u0131 emperyalist devletler ve kamplar\u0131n sosyalizmle kapitalizm aras\u0131ndaki 45 y\u0131ll\u0131k so\u011fuk sava\u015f d\u00f6neminden ”zafer”le \u00e7\u0131kma sarho\u015flu\u011fuyla d\u00fcnyay\u0131 yeniden dizayn etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 bir d\u00f6nem oldu. Emperyalist g\u00fc\u00e7ler y\u0131k\u0131lan sosyalist sistemin enkaz\u0131na \u00e7ulland\u0131; Do\u011fu Avrupa’y\u0131 AB’nin ”i\u00e7 s\u00f6m\u00fcrgesi” haline getirdiler. Sovyetler Birli\u011fi’ni ve Yugoslavya’y\u0131 par\u00e7alad\u0131lar. Ukrayna, Kafkasya ba\u015fta gelmek \u00fczere Rusya Federasyonunu \u00e7evreleyen \u00fclkeleri kendi n\u00fcfuz sahalar\u0131na almaya giri\u015ftiler. Irak, Suriye, Libya, \u0130ran, Kuzey Kore, K\u00fcba gibi \u00fclkeleri hizaya getirmek i\u00e7in harekete ge\u00e7tiler. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 Amerikan emperyalizmi \u00e7ekti; AB ve Japonya zaman zaman Amerika’yla koalisyon halinde; zaman zaman koalisyon d\u0131\u015f\u0131nda, hatte bazen muhalif tutumda oldu; kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde ayr\u0131 davrand\u0131. Fakat kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 Amerikan m\u00fcdahelecili\u011fi ve sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n\u0131 frenleme i\u00e7in askeri g\u00fc\u00e7 kullanmay\u0131 g\u00f6ze alma boyutuna ula\u015fmad\u0131. Zaten bu g\u00fc\u00e7leri de yoktu.<\/p>\n
\u015eimdi ”emperyalizm”in yeni bir d\u00f6nemindeyiz. Bu d\u00f6nem ”emperyalizm \u00e7a\u011f\u0131”n\u0131n ikinci d\u00f6nemidir. Ayr\u0131 bir yaz\u0131da bu yeni d\u00f6nemin kimi \u00f6zelliklerini ele alaca\u011f\u0131z.<\/p>\n
24 Kas\u0131m 2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
EMPERYAL\u0130ST \u00c7A\u011eIN D\u00d6NEMLER\u0130 samet erdo\u011fdu Sosyalist sistemin y\u0131k\u0131lmas\u0131yla bir kez daha d\u00fcnya egemenli\u011fini tesis eden kapitalizmin t\u00fcm k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri bu s\u0131n\u0131rs\u0131z egemenlikle birlikte meydana sa\u00e7\u0131ld\u0131: Kapitalist \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n anar\u015fik karakteri, kapitalist d\u00fcnyan\u0131n anar\u015fik durumuyla \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcyor. Burjuva iktisad\u0131n\u0131n e\u015fitsiz geli\u015fmesi, devletler aras\u0131nda e\u015fitsiz geli\u015fmede de yans\u0131mas\u0131n\u0131 buluyor. Emperyalist g\u00fc\u00e7ler aras\u0131nda dengelerin h\u0131zla de\u011fi\u015fti\u011fini; g\u00fc\u00e7 ili\u015fkilerinde ba\u015fta gelenlerin …<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":1012,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54,110],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3137"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3137"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3137\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3175,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3137\/revisions\/3175"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1012"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3137"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3137"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dengekurdistan.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3137"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}